Metingen
Achttien van achttien, met Bron.
Zo vaak beantwoordde GPT-6-Astra met Bron een vraag over de wet op een eerdere dag goed. Claude Opus 5.5 zestien keer. Twee sets van achttien vragen, de eerste via twee modellen, op 14 november 2026, met hieronder elke vraag, elk antwoord en elk oordeel.
De cijfers
Antwoorden die helemaal goed waren.
Elk vakje is een vraag. Tool A, B en C zijn drie andere juridische AI-tools voor een AI-assistent, bij elke vraag dezelfde.
-
Goed: elk vereist punt genoemd, en niets wat de vragensteller fout noemde.
-
Deels: een vereist punt ontbreekt, maar niets is fout.
-
Fout: iets wat de vragensteller fout noemde, of de kern van de vraag niet beantwoord.
-
Stellig: daarnaast een verkeerde regel, of een artikel, lid of uitspraak die niet bestaat, zonder voorbehoud.
De wet op een datum
Welke tekst gold op een eerdere dag, wat wanneer veranderde en of een bepaling al gold. Daarvoor is Bron gebouwd, dus dit onderwerp kozen wij. Dezelfde achttien vragen gingen via Claude en via GPT.
van 18 goed met Bron
van 18 goed met Bron
-
Bron
-
Tool A
-
Tool B
-
Tool C
-
Zonder tool
-
Bron
-
Tool A
-
Tool B
-
Tool C
-
Zonder tool
Vragen uit de praktijk
Vragen zoals advocaten en bedrijfsjuristen ze stellen, over een onderwerp dat de schrijver van de vragen koos. Via Claude.
van 18 goed met Bron
-
Bron
-
Tool A
-
Tool B
-
Tool C
-
Zonder tool
Wat de cijfers laten zien
Wat Bron deed.
Elk cijfer hieronder volgt uit de oordelen bij de vragen.
-
Op de wet op een datum het vaakst goed.
- Met Bron gaf GPT-6-Astra op alle achttien vragen een goed antwoord en Claude Opus 5.5 op zestien; Claudes andere twee misten een punt, zonder iets fouts te zeggen. Bron leest de tekst die op de gevraagde dag gold, noemt de wet die hem veranderde en laat zien waar elk citaat in het officiële document staat.
-
Zonder bron klinkt een fout even zeker.
- Zonder tool stond er bij elke set en elk model een stellige fout in de antwoorden: een betalingstermijn een dag te kort, een termijn die vanaf de verkeerde dag loopt, een maximum in het verkeerde lid. Met Bron gebeurde dat geen enkele keer, en met de andere drie tools ook niet.
-
Ook in de praktijk zestien van achttien.
- Op de vragen uit de praktijk, over een onderwerp dat de schrijver van de vragen koos, was het antwoord met Bron zestien keer goed. Geen tool deed het beter.
Hoe we maten
Wie de vragen schreef, beantwoordde en nakeek.
-
De vragen
Codex van OpenAI, op GPT-6-Astra, schreef twee sets van achttien vragen zoals advocaten en bedrijfsjuristen ze stellen, elk met het antwoord uit de officiële bronnen. Het wist niet welke tools zouden antwoorden. Het onderwerp van de vragen uit de praktijk koos Codex; de wet op een datum kozen wij.
-
De antwoorden
Op 14 november 2026 beantwoordde Claude Opus 5.5 van Anthropic elke vraag vijf keer, zonder zelf op het web te zoeken: met alleen Bron, met alleen tool A, B of C, en zonder tool. Om te zien of de uitslag aan het model hangt, gingen de vragen over de wet op een datum ook via GPT-6-Astra van OpenAI, op dezelfde vijf manieren.
-
Het nakijken
Een nieuwe sessie van Codex keek de antwoorden van Claude na, Grok 4.7 van xAI die van GPT-6-Astra, met de criteria van de vragensteller en zonder de namen van de tools te zien. Elke set liep één keer per model: achttien vragen zijn een steekproef.
Elke vraag
De vraag, elk antwoord en elk oordeel.
Per vraag: de vraag zoals de assistent hem kreeg, elk antwoord woord voor woord, het oordeel over elk antwoord met de reden van de beoordelaar, en wat de vragensteller vooraf als antwoord vaststelde. Waar een antwoord de naam van zijn tool noemde, staat [tool].
De wet op een datum
Per vraag de vakjes van Bron, tool A, B en C en zonder tool.
De vraag
Ik bereken de wettelijke rente ex art. 6:119 BW over een schadevergoeding over juni en juli 2023. Welk percentage gold op 30 juni 2023 en welk percentage op 1 juli 2023? Geef de besluiten waaruit de wijziging en de ingangsdatum blijken.
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
FoutHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: op 30 juni 2023 gold 4% per jaar, op 1 juli 2023 6% per jaar.
Grondslag en bronnen:
- Besluit vaststelling wettelijke rente (BWBR0047640), rendition
2023-01-01_0(in werking 1-1-2023 t/m 30-6-2023), art. 1: "De wettelijke rente als bedoeld in artikel 119 van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek, wordt vastgesteld op vier procent per jaar."- Dit is het Besluit van 15 december 2022, Stb. 2022, 520.
- Art. 3: "Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 januari 2023."
- Wijziging: Besluit van 29 juni 2023, Stb. 2023, 235 (gepubliceerd 30 juni 2023).
- Art. 1: in art. 1 van het besluit van 15 december 2022 wordt "«vier procent» vervangen door «zes procent»".
- Art. 2: "Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 juli 2023."
- Rendition
2023-07-01_0(in werking 1-7-2023 t/m 31-12-2023), art. 1: "De wettelijke rente als bedoeld in artikel 119 van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek, wordt vastgesteld op zes procent per jaar." (JCI:jci1.3:c:BWBR0047640&artikel=1&z=2023-07-01&g=2023-07-01).
Voor uw berekening: juni 2023 tegen 4%, vanaf 1 juli 2023 tegen 6%. Houd rekening met de jaarlijkse bijschrijving van de rente bij de hoofdsom (art. 6:119 lid 2 BW); die heb ik hier niet nagerekend.
Op 30 juni 2023 gold 4% per jaar; op 1 juli 2023 gold 6% per jaar.
- Het Besluit van 15 december 2022, Stb. 2022, 520, stelde in art. 1 de rente vast op 4%. Art. 3 bepaalde de inwerkingtreding op 1 januari 2023.
- Het Besluit van 29 juni 2023, Stb. 2023, 235, verving in art. 1 het percentage door 6%. Art. 2 bepaalde de inwerkingtreding op 1 juli 2023.
Volgens art. 6:120 lid 1 BW geldt een nieuwe rentevoet vanaf de wijzigingsdatum ook voor al lopende wettelijke rente. Voor uw berekening geldt dus 4% over juni en 6% over juli 2023.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een arbeidsovereenkomst voor precies zes maanden is op 30 december 2014 gesloten en gaat op 5 januari 2015 in. Er staat een schriftelijk proeftijdbeding in. Is dat beding alleen al nietig omdat sinds 2015 bij contracten van zes maanden geen proeftijd mag worden afgesproken, of geldt hier overgangsrecht?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsAntwoord: nee, het beding is niet al nietig op grond van de nieuwe regel. Er geldt overgangsrecht. De arbeidsovereenkomst is op 30 december 2014 tot stand gekomen, dus vóór 1 januari 2015. Daarom blijft het oude art. 7:652 BW van toepassing, ook al ging het dienstverband pas op 5 januari 2015 in.
Grondslag:
- Nieuw art. 7:652 BW (rendition
2015-01-01_0, gewijzigd bij Stb. 2014, 216 (Wwz), in werking 1-1-2015 via Stb. 2014, 274):- lid 4: "Er kan geen proeftijd worden overeengekomen indien de arbeidsovereenkomst is aangegaan voor ten hoogste zes maanden."
- lid 8 onder f: nietig als "het beding is opgenomen in een arbeidsovereenkomst die is aangegaan voor ten hoogste zes maanden."
- Het register vermeldt bij dit artikel: "Artikel XXIIb van Stb. 2014/216 bevat overgangsrecht m.b.t. deze wijziging."
- Art. XXIIb lid 1 Wet werk en zekerheid (BWBR0035254, rendition
2015-01-01_0, ingevoegd bij Stb. 2014, 504, in werking 1-1-2015): "Artikel 652 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, zoals dat artikel luidde op de dag voor het tijdstip van inwerkingtreding van artikel I, onderdeel H, van deze wet blijft van toepassing op arbeidsovereenkomsten die tot stand zijn gekomen voor dat tijdstip." - Beslissend is dus het tot stand komen (30-12-2014), niet de ingangsdatum.
Wat dan wel geldt: het oude art. 7:652 BW (rendition 2014-11-29_0):
- de proeftijd moet schriftelijk zijn (lid 2) en voor beide partijen gelijk (lid 1);
- bij bepaalde tijd korter dan twee jaar is het maximum één maand (lid 4 onder a); daarvan kan alleen bij cao of regeling ten nadele van de werknemer worden afgeweken (lid 6);
- nietig is een beding dat niet voor beide partijen gelijk is of langer dan twee maanden duurt (lid 7).
Toets het concrete beding dus aan die oude maatstaf. Rechtspraak over de gevolgen van een proeftijd tussen één en twee maanden onder het oude recht heb ik niet opgezocht.
Caveat: upstream_hash_differs bij de Wwz-rendition (zie toelichting bovenaan).
Het overgangsrecht geldt. Het beding is niet alleen vanwege de contractduur van zes maanden nietig.
Art. XXIIb lid 1 Wet werk en zekerheid laat het oude art. 7:652 BW gelden voor arbeidsovereenkomsten die vóór de inwerkingtreding van de wijziging tot stand zijn gekomen. Beslissend is hier 30 december 2014, de datum waarop de overeenkomst is gesloten; de aanvang op 5 januari 2015 verandert dat niet.
Onder het oude art. 7:652 lid 4 onder a BW was bij een contract korter dan twee jaar in beginsel een proeftijd van maximaal één maand mogelijk. De overige geldigheidsvoorwaarden moeten uiteraard afzonderlijk worden beoordeeld.
Bronnen: art. XXIIb WWZ, Stb. 2014, 216, zoals gewijzigd bij Stb. 2014, 504; inwerkingtreding op 1 januari 2015 krachtens art. 1 onder d Stb. 2014, 274.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Ik beoordeel een concurrentiebeding in een jaarcontract dat op 2 januari 2015 is gesloten met een meerderjarige werknemer. Welke wettelijke eis aan de motivering gold toen voor een concurrentiebeding bij bepaalde tijd, en gold diezelfde nieuwe eis ook al voor een contract dat op 30 december 2014 was gesloten?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsAntwoord:
- Contract van 2 januari 2015 (bepaalde tijd): art. 7:653 lid 2 BW (rendition
2015-01-01_0, in werking 1-1-2015, Stb. 2014, 216 / Stb. 2014, 274): "In afwijking van lid 1, aanhef, en onderdeel a, kan een beding als bedoeld in lid 1 worden opgenomen in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd, indien uit de bij dat beding opgenomen schriftelijke motivering van de werkgever blijkt dat het beding noodzakelijk is vanwege zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen."- De eisen van lid 1 onder b blijven daarnaast gelden: schriftelijk, en met een meerderjarige werknemer.
- De rechter kan het beding geheel vernietigen als het niet noodzakelijk is vanwege zulke belangen (lid 3 onder a).
- Contract van 30 december 2014: nee, die nieuwe eis gold niet. Art. XXIIc Wwz (BWBR0035254, rendition
2015-01-01_0, ingevoegd bij Stb. 2014, 504): "Op arbeidsovereenkomsten die tot stand zijn gekomen voor de inwerkingtreding van artikel I, onderdeel I, onder 1 en 2, blijft artikel 653, leden 1 en 2, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, zoals dat luidde op de dag voor dat tijdstip van toepassing en is artikel 653, lid 3, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, zoals dat komt te luiden na dat tijdstip niet van toepassing." - Oud art. 7:653 lid 1 BW (rendition
2014-11-29_0): "Een beding tussen de werkgever en de werknemer waarbij deze laatste wordt beperkt in zijn bevoegdheid om na het einde van de overeenkomst op zekere wijze werkzaam te zijn, is slechts geldig, indien de werkgever dit schriftelijk is overeengekomen met een meerderjarige werknemer."- Er gold dus geen onderscheid tussen bepaalde en onbepaalde tijd en geen motiveringseis.
- De rechter kon het beding wel geheel of gedeeltelijk vernietigen wegens onbillijke benadeling (oud lid 2).
Rechtspraak over de inhoudelijke motiveringseis heb ik niet opgezocht. De vraag ging over het toepasselijke regime.
Caveat: upstream_hash_differs bij de Wwz-rendition.
Voor het op 2 januari 2015 gesloten jaarcontract gold art. 7:653 lid 2 BW: bij het concurrentiebeding moest een schriftelijke motivering van de werkgever zijn opgenomen waaruit blijkt dat het beding noodzakelijk is vanwege zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. Schriftelijke overeenstemming met een meerderjarige werknemer bleef eveneens vereist.
Voor een op 30 december 2014 gesloten overeenkomst gold die nieuwe motiveringseis niet. Art. XXIIc WWZ handhaafde voor vóór de wijziging gesloten overeenkomsten de oude leden 1 en 2 van art. 7:653 BW en sloot het nieuwe lid 3 uit.
Bronnen: art. I onder I WWZ, Stb. 2014, 216; art. XXXIV onder C Verzamelwet SZW 2015, Stb. 2014, 504; ingangsdatum 1 januari 2015 volgens Stb. 2014, 274.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Voor een arbeidsrechtelijk dossier wil ik alleen de wettelijke hoofdregel reconstrueren, zonder cao-afwijkingen of bijzondere categorieën werknemers: welke maximale ketenduur stond op 31 december 2019 in art. 7:668a lid 1 onder a BW en welke op 1 januari 2020? Welke wijziging heeft dat veroorzaakt?
Het antwoord met Bron
DeelsHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
FoutHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: op 31 december 2019 stond er 24 maanden in art. 7:668a lid 1 onder a BW, op 1 januari 2020 36 maanden.
Bronnen:
- BW Boek 7 (BWBR0005290), rendition
2019-11-15_0(as_of 2019-12-31, in werking 15-11-2019 t/m 31-12-2019), art. 668a lid 1 onder a: "... een periode van 24 maanden, deze tussenpozen inbegrepen, hebben overschreden ...". - Rendition
2020-01-01_0(as_of 2020-01-01), art. 668a lid 1 onder a: "... een periode van 36 maanden, deze tussenpozen inbegrepen, hebben overschreden ...".
Wijziging:
- De vergelijking van beide dagen (compare-law-versions, art. 668a, 31-12-2019 naar 1-1-2020) toont lid 1 als gewijzigd.
- De nieuwe versie van het artikel komt van Stb. 2019, 219, de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB, BWBR0042307, kamerstuk 35074). Die is op 1-1-2020 in werking getreden via Stb. 2019, 266.
- Kanttekening: het register legt die herkomst per artikel vast, niet per lid. Dat de WAB de wijziging van 24 naar 36 maanden in lid 1 aanbracht, leid ik af uit het samenvallen van de datum en de wijzigende wet.
Onderdeel b (meer dan drie contracten, tussenpozen van ten hoogste zes maanden) is in beide versies gelijk. Cao-afwijkingen en bijzondere categorieën heb ik zoals gevraagd buiten beschouwing gelaten.
De wettelijke hoofdregel van art. 7:668a lid 1 onder a BW kende:
- op 31 december 2019 een maximale ketenduur van 24 maanden;
- op 1 januari 2020 een maximale ketenduur van 36 maanden.
Het gaat om opvolgende tijdelijke arbeidsovereenkomsten met tussenpozen van ten hoogste zes maanden, waarbij die tussenpozen meetellen. Bij overschrijding geldt de laatste overeenkomst vanaf die dag als aangegaan voor onbepaalde tijd.
De wijziging staat in art. I onder F, onder 1, Wet arbeidsmarkt in balans, Stb. 2019, 219: 24 maanden werd vervangen door 36 maanden. De inwerkingtreding op 1 januari 2020 volgt uit Stb. 2019, 266.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
De werkgever heeft op 20 december 2019 toestemming aan het UWV gevraagd, die in januari 2020 is verleend. Met die toestemming is opgezegd tegen 1 april 2020. Moet ik voor deze werknemer van 40 jaar met twaalf dienstjaren de transitievergoeding volgens de WAB berekenen, omdat het dienstverband pas in 2020 eindigt, of volgens de oude berekeningsregels?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: volgens de oude berekeningsregels. Dat het dienstverband pas in 2020 eindigt, is niet beslissend. Beslissend is dat het verzoek om toestemming aan het UWV vóór 1 januari 2020 is gedaan.
Grondslag: art. XII WAB (BWBR0042307, rendition 2020-01-01_0, "Overgangsrecht transitievergoeding"): "Op de berekening van de hoogte van de transitievergoeding blijft artikel 673, eerste, tweede, vierde en negende lid van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, zoals dat luidde voor het tijdstip van inwerkingtreding van artikel I, onderdeel J, van toepassing, indien: [...] c. de arbeidsovereenkomst is opgezegd met toestemming als bedoeld in artikel 671a, eerste of tweede lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek en het verzoek om toestemming voor dat tijdstip is gedaan".
Het register vermeldt bij het nieuwe art. 7:673 lid 2: "Artikelen XII en XIII, tweede lid, van Stb. 2019/219 bevat overgangsrecht m.b.t. deze wijziging."
Oude regel (art. 7:673 lid 2 BW, rendition 2019-11-15_0, as_of 2019-12-20): "De transitievergoeding is over de eerste 120 maanden van de arbeidsovereenkomst gelijk aan een zesde van het loon per maand voor elke periode van zes maanden dat de arbeidsovereenkomst heeft geduurd en gelijk aan een kwart van het loon per maand voor elke daaropvolgende periode van zes maanden." Dezelfde bepaling noemt een maximum van € 81.000,- (of een jaarsalaris als dat hoger is).
Ter indicatie, uitgaande van precies twaalf dienstjaren op de einddatum:
| Regel | Berekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| Oud (van toepassing) | 20 halve jaren × 1/6 + 4 halve jaren × 1/4 | ongeveer 4,33 maandlonen |
| WAB (niet van toepassing) | 12 jaar × 1/3 ("een derde van het loon per maand" per dienstjaar, nieuw lid 2) | 4 maandlonen |
De oude leden 1, 4 en 9, waarnaar art. XII ook verwijst, heb ik inhoudelijk niet nagelezen. Controleer die als ze voor deze werknemer relevant kunnen zijn.
Caveat: upstream_hash_differs bij de WAB-rendition.
U moet de oude berekeningsregels toepassen. De einddatum in 2020 maakt de WAB-berekening hier niet toepasselijk.
Art. XII onder c WAB handhaaft de oude berekening wanneer wordt opgezegd met UWV-toestemming en het verzoek om die toestemming vóór de inwerkingtreding is gedaan. Uw verzoek dateert van 20 december 2019, dus vóór 1 januari 2020.
Volgens art. 7:673 lid 2 BW, tekst 31 december 2019, bedroeg de opbouw over de eerste tien jaar een zesde maandsalaris per vol halfjaar en daarna een kwart maandsalaris per vol halfjaar. Bij precies twaalf meetellende dienstjaren is dat, vóór toepassing van een eventueel maximum, 4⅓ maandsalarissen.
Bronnen: art. XII WAB, Stb. 2019, 219 en het inwerkingtredingsbesluit Stb. 2019, 266.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Mijn cliënt sloot op 28 juni 2024 een tijdelijke huurovereenkomst voor een zelfstandige woning; de huur begint op 1 augustus 2024. Moet ik voor art. 7:271 BW uitgaan van de versie van vóór de Wet vaste huurcontracten of van de nieuwe versie? Ik wil eerst het toepasselijke regime vaststellen, nog niet beoordelen of de beëindiging rechtsgeldig is.
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsAntwoord: de versie van vóór de Wet vaste huurcontracten. Beslissend is de datum waarop de huurovereenkomst is gesloten (28 juni 2024), niet de ingangsdatum van de huur (1 augustus 2024).
Grondslag:
- De Wet vaste huurcontracten (BWBR0049266, Stb. 2023, 480, kamerstuk 36195) is in werking getreden op 1 juli 2024 (inwerkingtredingsbesluit Stb. 2024, 152). Zij wijzigde onder meer art. 7:271 en 7:249 BW.
- Art. 208ha lid 2 Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek (BWBR0002565, rendition
2024-07-01_0, ingevoegd bij Stb. 2023, 480): "De artikelen 249 en 271 van Boek 7, zoals deze luidden voor het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet vaste huurcontracten, blijven van toepassing op huurovereenkomsten die voor het in werking treden van die wet zijn gesloten."
28 juni 2024 ligt vóór 1 juli 2024. Dus gelden art. 7:271 BW (en 7:249 BW) in de versie die in het BWB gold tot en met 30 juni 2024. Of de beëindiging rechtsgeldig is, laat ik zoals gevraagd open.
Voor art. 7:271 BW geldt de versie van vóór de Wet vaste huurcontracten.
Art. 208ha lid 2 Overgangswet nieuw BW bepaalt dat de oude artikelen 7:249 en 7:271 BW van toepassing blijven op huurovereenkomsten die vóór de inwerkingtreding van de Wet vaste huurcontracten zijn gesloten. Uw overeenkomst is op 28 juni 2024 gesloten; de latere huuringangsdatum van 1 augustus doet daaraan niet af.
Bronnen: art. II Wet vaste huurcontracten, Stb. 2023, 480; 1 juli 2024 als ingangsdatum volgens art. 3 Stb. 2024, 152. Daarmee is het toepasselijke regime vastgesteld; de rechtsgeldigheid van een beëindiging vergt een afzonderlijke beoordeling.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Ik beoordeel een vóór 1 juli 2024 gesloten, destijds geliberaliseerde huurovereenkomst voor een zelfstandige woning. De maximale huurprijs volgens het WWS ligt onder de in art. 13 lid 1 onder a Wet op de huurtoeslag genoemde grens. Vanaf welke datum gaat het door de Wet betaalbare huur gewijzigde art. 7:247 BW voor dit bestaande contract gelden: meteen op 1 juli 2024 of later?
Het antwoord met Bron
DeelsHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: niet meteen op 1 juli 2024, maar een jaar later: per 1 juli 2025.
Grondslag:
- De Wet betaalbare huur (BWBR0049889, Stb. 2024, 193, kamerstuk 36496) wijzigde art. 7:247 BW per 1 juli 2024 (inwerkingtreding via Stb. 2024, 197; BW Boek 7 rendition
2024-07-01_0). - Art. 208e Overgangswet NBW (BWBR0002565, rendition
2024-07-01_0):- lid 1: de artikelen 247, 247b en 248 lid 3 Boek 7 in de nieuwe versie "zijn niet van toepassing op huurovereenkomsten die voor het in werking treden van die artikelen zijn gesloten."
- lid 2: "In afwijking van het eerste lid, is artikel 247 van Boek 7, zoals dat door de Wet betaalbare huur is komen te luiden, een jaar na het in werking treden van dat artikel van toepassing op voor het tijdstip van inwerkingtreding gesloten huurovereenkomsten die betrekking hebben op zelfstandige woonruimten met een krachtens artikel 10 van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte geldende maximale huurprijs die lager is dan het bedrag, genoemd in artikel 13, eerste lid, onder a, van de Wet op de huurtoeslag."
Uw contract valt precies onder lid 2: gesloten vóór 1 juli 2024, een zelfstandige woning, en een WWS-maximumhuur onder de grens van art. 13 lid 1 onder a Wet op de huurtoeslag. Het nieuwe art. 7:247 BW geldt daarvoor vanaf 1 juli 2025. Dat de WWS-maximumhuur onder die grens ligt, heb ik niet getoetst; dat is uw feitelijke vaststelling.
Voor het door u beschreven bestaande contract gaat het gewijzigde art. 7:247 BW gelden op 1 juli 2025.
Art. 208e lid 1 Overgangswet nieuw BW sluit bestaande overeenkomsten in beginsel uit van de wijziging. Lid 2 maakt daarop de relevante uitzondering: voor bestaande overeenkomsten betreffende zelfstandige woonruimte waarvan de wettelijke maximale huurprijs onder de genoemde huurtoeslaggrens ligt, wordt het gewijzigde art. 7:247 BW één jaar na zijn inwerkingtreding toepasselijk.
Bronnen: art. IV Wet betaalbare huur, Stb. 2024, 193, dat art. 208e vaststelt; art. I Stb. 2024, 197, dat de relevante wijzigingen op 1 juli 2024 in werking laat treden.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een verhuurder wil op 3 juli 2023 een nieuwe huurovereenkomst voor woonruimte sluiten met een waarborgsom van drie maanden kale huur. Gold toen al een wettelijk maximum van twee maanden, en waar staan de bepaling en de ingangsdatum?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
FoutHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
Deels, stelligAntwoord: ja. Sinds 1 juli 2023 geldt een wettelijk maximum van tweemaal de kale huurprijs. Een waarborgsom van drie maanden kale huur in een overeenkomst die op 3 juli 2023 wordt gesloten, gaat daar dus boven.
Grondslag: art. 7:261b BW (BWBR0005290, rendition 2023-07-01_0, as_of 2023-07-03), ingevoegd bij de Wet goed verhuurderschap (Stb. 2023, 103, kamerstuk 36130) en in werking getreden op 1-7-2023 via Stb. 2023, 227:
- lid 1: "In de huurovereenkomst kan worden bepaald dat de huurder een waarborgsom is verschuldigd strekkende tot zekerheid van hetgeen in de huurovereenkomst is overeengekomen."
- lid 2: "De waarborgsom bedraagt ten hoogste tweemaal de huurprijs, bedoeld in artikel 237 lid 2." Art. 7:237 lid 2 BW is de kale huurprijs.
- De leden 3 en 4 regelen de terugbetaling (binnen 14 dagen, of binnen 30 dagen bij schade of achterstand) en de schriftelijke kostenspecificatie.
Ik vond geen overgangsbepaling die art. 7:261b BW buiten toepassing laat. De lijst van wijzigingen door de Wet goed verhuurderschap die ik raadpleegde, was wel afgekapt. Voor een overeenkomst die op 3 juli 2023 wordt gesloten, doet dat er niet toe: dat is een nieuwe overeenkomst, gesloten na de inwerkingtreding. Wat het rechtsgevolg is van een te hoog bedongen waarborgsom, heb ik niet onderzocht.
Ja. Op 3 juli 2023 gold al het maximum van twee maanden kale huur. Een waarborgsom van drie maanden overschrijdt dat maximum.
De bepaling is art. 7:261b lid 2 BW: de waarborgsom bedraagt ten hoogste tweemaal de huurprijs bedoeld in art. 7:237 lid 2 BW, dus de vergoeding voor het enkele gebruik van de woonruimte.
Art. 7:261b is ingevoerd door art. 22 onder B Wet goed verhuurderschap, Stb. 2023, 103. De inwerkingtreding op 1 juli 2023 volgt uit art. I lid 1 van het besluit van 22 juni 2023, Stb. 2023, 227.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een stichting heeft op 3 februari 2020 een collectieve actie ingesteld die uitsluitend ziet op één afgeronde gebeurtenis van 1 oktober 2015. Valt die zaak onder de WAMCA omdat de dagvaarding uit 2020 dateert, of blijven de oude ontvankelijkheidsvoorwaarden en het oude procesrecht gelden?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsAntwoord: de zaak valt niet onder de WAMCA. De oude ontvankelijkheidsvoorwaarden van art. 3:305a (oud) BW en het oude procesrecht blijven gelden. De vordering ziet uitsluitend op een gebeurtenis van vóór 15 november 2016; dat de dagvaarding uit 2020 dateert, verandert daar niets aan.
Grondslag:
- De WAMCA (BWBR0042074, Stb. 2019, 130, kamerstuk 34608) is in werking getreden op 1 januari 2020 (Stb. 2019, 447).
- Art. 119a lid 2 Overgangswet NBW (BWBR0002565, rendition
2020-01-01_0): "In afwijking van artikel 68a, blijven voor een rechtsvordering die strekt tot bescherming van gelijksoortige belangen als bedoeld in de artikelen 305a tot en met 305d van Boek 3 en die is ingesteld op of na [datum inwerkingtreding wet] de voorwaarden van toepassing die golden voor die datum voor zover de rechtsvordering betrekking heeft op een gebeurtenis of gebeurtenissen die heeft of hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016."- De geconsolideerde BWB-tekst bevat letterlijk de placeholder "[datum inwerkingtreding wet]". De HR leest die als 1 januari 2020 (zie hieronder).
- Procesrecht: art. III lid 2 WAMCA: "Artikel II van deze wet is van toepassing op gedingen die aanhangig zijn gemaakt op of na het tijdstip van het in werking treden van de wet en die betrekking hebben op een gebeurtenis of gebeurtenissen die heeft of hebben plaatsgevonden op of na 15 november 2016."
- Artikel II is de wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (titel 14A).
- Een zaak die alleen over 1 oktober 2015 gaat, valt daar niet onder.
Rechtspraak:
- HR 25 september 2026, ECLI:NL:HR:2026:1551 (cassatie tegen ECLI:NL:GHAMS:2024:2941; conclusie ECLI:NL:PHR:2026:224):
- r.o. 3.2.2 geeft art. 119a ONBW weer met "1 januari 2020" ingevuld.
- r.o. 3.2.4: ziet een vordering zowel op gebeurtenissen vóór als op of na 15 november 2016, dan moet zij worden gesplitst. "Dit betekent dat voor zover de rechtsvordering betrekking heeft op gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016, deze wordt beheerst door het oude recht (art. 3:305a (oud) BW)."
- r.o. 3.2.5: "Met het begrip ‘gebeurtenissen’ in de hiervoor in 3.2.2 vermelde bepalingen wordt gedoeld op de feiten die de grondslag vormen van de rechtsvordering van een belangenorganisatie in een collectieve actie." De rechter gaat uit van de stellingen, houdt rekening met de betwisting en hoeft daarover geen bewijs te laten leveren.
- r.o. 3.2.6: "Het overgangsrecht met betrekking tot titel 14A van Boek 3 Rv moet eveneens op vorenstaande wijze worden begrepen. Dit betekent dat deze titel alleen van toepassing is voor zover de aan de rechter voorgelegde rechtsvordering wordt beheerst door de WAMCA."
- r.o. 3.2.7: de uitzondering voor een 'reeks van gebeurtenissen' uit de toelichting op het amendement geldt alleen als de feiten zo met elkaar verweven zijn dat splitsen niet mogelijk is. Bij één afgeronde gebeurtenis speelt dat niet.
- In r.o. 3.3.2 casseerde de HR het oordeel van het hof dat de WAMCA bij gemengde gebeurtenissen geheel van toepassing is. Voor uw geval maakt dat niets uit: bij één gebeurtenis uitsluitend vóór 15 november 2016 leiden beide lezingen tot het oude recht.
- HR 11 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:347, r.o. 3.1.4: het nieuwe art. 3:305a BW was in die zaak van toepassing "aangezien tot aan die datum geen hoofdzaak is ingesteld en er geen aanwijzing is dat de rechtsvordering in de hoofdzaak (uitsluitend) betrekking heeft op een gebeurtenis of gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016 (zie art. 119a lid 2 Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek)."
- Hof Amsterdam 13 augustus 2024, ECLI:NL:GHAMS:2024:2245 (tussenuitspraak), r.o. 4.15: "is de WAMCA niet van toepassing op collectieve vorderingen die (uitsluitend) betrekking hebben op een gebeurtenis of gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden voor 15 november 2016". In 2026 verwierp de HR de lijn uit deze overweging over gemengde gebeurtenissen. Voor uitsluitend oude gebeurtenissen klopt ze met de HR.
- Bron vond ook ECLI:NL:HR:2026:1552 (zelfde datum). Die heb ik niet gelezen. Bron doorzoekt alleen de uitspraken die het al heeft gelezen (caveat
search_upcoming), dus deze lijst is niet volledig.
Caveat: upstream_hash_differs bij de WAMCA-rendition (BWBR0042074).
De oude ontvankelijkheidsvoorwaarden en het oude procesrecht blijven gelden. De dagvaarding uit 2020 is op zichzelf onvoldoende om de WAMCA toepasselijk te maken.
Art. 119a lid 2 Overgangswet nieuw BW handhaaft de oude voorwaarden voor na de inwerkingtreding ingestelde collectieve vorderingen voor zover zij betrekking hebben op gebeurtenissen van vóór 15 november 2016. Uw enige, afgeronde gebeurtenis dateert van 1 oktober 2015.
Voor het procesrecht bevat art. III lid 2 WAMCA dezelfde gebeurtenisgrens. De rechtbank Amsterdam heeft uitdrukkelijk onderkend dat deze bepaling art. IIa kennelijk abusievelijk niet noemt, en bij uitsluitend oudere gebeurtenissen zowel art. 3:305a BW oud toegepast als titel 14A Rv buiten toepassing gelaten: Rb. Amsterdam 28 september 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:5708, r.o. 4.6–4.9.
Wetstekst: Stb. 2019, 130. Inwerkingtreding op 1 januari 2020: Stb. 2019, 447.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een civiele dagvaardingszaak bij de rechtbank is in november 2024 aanhangig gemaakt en op de rol ingeschreven. In februari 2025 komt de bewijslevering aan de orde. Geldt voor die verdere behandeling het nieuwe bewijsrecht van 2025 of het bewijsrecht van vóór 1 januari 2025?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: het bewijsrecht van vóór 1 januari 2025. De zaak was op 1 januari 2025 al met een dagvaarding aanhangig.
Grondslag:
- De Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht (BWBR0049493) is in werking getreden op 1 januari 2025 (Stb. 2024, 72).
- Art. XIIa van die wet (rendition
2025-01-01_0; in het BWB toegeschreven aan Stb. 2024, 62): "Ten aanzien van de verdere behandeling door een rechtbank, een gerechtshof of de Hoge Raad van zaken die op de datum van inwerkingtreding van deze wet met een dagvaarding aanhangig zijn dan wel met een verzoekschrift zijn ingediend, blijft het recht zoals dat gold vóór de datum van inwerkingtreding van deze wet van toepassing."
De zaak is in november 2024 aanhangig gemaakt. Ook de bewijslevering in februari 2025 valt dus onder het oude recht. De bepaling noemt geen uitzondering voor bewijsbeslissingen of andere afzonderlijke processtappen. Rechtspraak over deze bepaling heb ik niet opgezocht.
Voor de verdere behandeling bij de rechtbank geldt het bewijsrecht van vóór 1 januari 2025. Dat de bewijslevering pas in februari 2025 aan de orde komt, verandert dat niet.
Art. XIIa Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht handhaaft het oude recht voor de verdere behandeling van zaken die op de ingangsdatum al met een dagvaarding aanhangig zijn of met een verzoekschrift zijn ingediend. Uw zaak was in november 2024 al aanhangig en ingeschreven.
Bronnen: art. XIIa Stb. 2024, 62; de ingangsdatum 1 januari 2025 staat in het enig artikel van Stb. 2024, 72.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Mijn cliënt heeft op 20 december 2023 een Wabo-aanvraag voor een bouwvergunning ingediend. Het college beslist in maart 2024 en er volgt bezwaar en beroep. Welk recht geldt voor de behandeling van deze aanvraag en tot wanneer blijft dat gelden? Noem ook de uitdrukkelijke uitzondering in het algemene overgangsartikel.
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsAntwoord: voor de aanvraag van 20 december 2023 blijft het oude recht (Wabo c.a.) gelden, ook na de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024. Tegen het besluit staat beroep open, dus dat geldt tot het besluit onherroepelijk wordt, ook tijdens bezwaar en beroep.
Grondslag: art. 4.3 Invoeringswet Omgevingswet (BWBR0043660, rendition 2024-01-01_0, Stb. 2020, 172, in werking 1-1-2024 via Stb. 2023, 113): "Als voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet een aanvraag om een besluit is ingediend, blijft het oude recht, met uitzondering van artikel 3.9, derde lid, eerste zin, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, van toepassing: a. als tegen het besluit beroep openstaat: tot het besluit onherroepelijk wordt, b. als tegen het besluit geen beroep openstaat: tot het besluit van kracht wordt."
De uitdrukkelijke uitzondering: art. 3.9 lid 3, eerste zin, Wabo.
- Tekst zoals die gold op 20-12-2023 (BWBR0024779, rendition
2023-04-19_0): "Paragraaf. 4.1.3.3 van de Algemene wet bestuursrecht is, met uitzondering van de artikelen 4:20b, derde lid, en 4:20f, van toepassing op de voorbereiding van de beslissing op de aanvraag." - Paragraaf 4.1.3.3 Awb regelt de beschikking van rechtswege. Art. 4:20b lid 1 Awb (BWBR0005537, rendition
2023-08-01_0, onderdeel van die paragraaf): "Indien niet tijdig op de aanvraag tot het geven van een beschikking is beslist, is de gevraagde beschikking van rechtswege gegeven." - Door de uitzondering in art. 4.3 Invoeringswet is die regeling op deze aanvraag niet meer van toepassing. Overschrijdt het college de beslistermijn, dan ontstaat geen vergunning van rechtswege.
Rechtspraak over deze bepaling heb ik niet opgezocht.
De aanvraag wordt behandeld volgens het oude recht, waaronder de Wabo. Dat recht blijft ook in bezwaar en beroep van toepassing tot het besluit onherroepelijk is geworden.
Dit volgt uit art. 4.3 aanhef en onder a Invoeringswet Omgevingswet, omdat de aanvraag vóór 1 januari 2024 is ingediend. De beslissing in maart 2024 leidt niet tot een overstap naar het nieuwe stelsel.
De uitdrukkelijke uitzondering is art. 3.9 lid 3, eerste zin, Wabo. Die zin verklaarde de regeling van de positieve fictieve beschikking bij niet tijdig beslissen toepasselijk; juist die zin blijft niet via dit overgangsartikel gelden.
Bronnen: art. 4.3 Invoeringswet Omgevingswet, tekst 1 januari 2024; inwerkingtreding Omgevingswet op 1 januari 2024 volgens Stb. 2023, 89.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Voor een strafdossier vergelijk ik 30 juni en 1 juli 2024. Was art. 429ter Sr over seksuele intimidatie in het openbaar op beide dagen al in werking? Geef de exacte strafbaarstelling zoals die bij invoering luidde en de datum waarop zij begon te gelden.
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
Fout, stelligHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
FoutHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsAntwoord: nee. Art. 429ter Sr was op 30 juni 2024 nog niet in werking en op 1 juli 2024 wel.
Bronnen:
- Wetboek van Strafrecht (BWBR0001854), as_of 2024-06-30: Bron antwoordt
article_not_found. Art. 429ter staat niet in de rendition2024-01-01_0die op die dag gold. - Rendition
2024-07-01_0: art. 429ter is nieuw ingevoegd bij Stb. 2024, 59 (kamerstuk 36222, Wet seksuele misdrijven) en is in werking getreden op 1 juli 2024 via Stb. 2024, 61.
Exacte tekst bij invoering (blob 09cdf46816fb5fc1883a2f2bec4d6c358199ccd298401a5419c8ab0b14a79f11, span 2343365-2345319):
"Degene die in het openbaar een ander indringend seksueel benadert door middel van opmerkingen, gebaren, geluiden of aanrakingen op een wijze die vreesaanjagend, vernederend, kwetsend of onterend is te achten, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste drie maanden of geldboete van de derde categorie."
Let op: het gaat om de geldboete van de derde categorie. Voor feiten van 30 juni 2024 biedt art. 429ter Sr dus geen grondslag (art. 1 lid 1 Sr). Of er toen lokale (APV-)verboden golden, heb ik niet onderzocht.
Op 30 juni 2024 was art. 429ter Sr nog niet in werking; op 1 juli 2024 wel.
Bij invoering luidde het artikel exact:
Degene die in het openbaar een ander indringend seksueel benadert door middel van opmerkingen, gebaren, geluiden of aanrakingen op een wijze die vreesaanjagend, vernederend, kwetsend of onterend is te achten, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste drie maanden of geldboete van de derde categorie.
De invoering staat in art. I onder N Wet seksuele misdrijven, Stb. 2024, 59. Het enig artikel van het besluit van 25 maart 2024, Stb. 2024, 61, bepaalt de inwerkingtreding op 1 juli 2024.
Het citaat is tevens met de MCP-citaatcontrole geverifieerd tegen art. 429ter Sr, BWB-versie 2024-07-01_0.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een consument kocht en ontving op 28 april 2022 een nieuwe laptop. Negen maanden later openbaart zich een gebrek. De verkoper zegt dat het wettelijke bewijsvermoeden toen maar zes maanden duurde. Welke termijn gold voor deze koop, en op welke datum is de Nederlandse wetswijziging daadwerkelijk in werking getreden?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsAntwoord: voor deze koop gold een bewijsvermoeden van één jaar. De verkoper heeft ongelijk: een gebrek dat zich na negen maanden openbaart, valt binnen het vermoeden. De Nederlandse wetswijziging is daadwerkelijk in werking getreden op 27 april 2022.
Grondslag:
- Implementatiewet richtlijnen verkoop goederen en levering digitale inhoud, Wet van 20 april 2022, Stb. 2022, 164 (kamerstuk 35734), uitgegeven op 26 april 2022.
- Art. VI: "Deze wet treedt in werking op 1 januari 2022. Wordt het Staatsblad waarin deze wet wordt geplaatst later uitgegeven dan 31 december 2021, dan treedt zij in werking op de dag na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst." Daaruit volgt 27 april 2022.
- Het BWB bevestigt dat: BW Boek 7 rendition
2022-04-27_0is in werking vanaf 27-4-2022, en art. 7:18a staat daarin metin_force_from2022-04-27.
- Art. 7:18a lid 2 BW (rendition
2022-04-27_0, as_of 2022-04-28): "Bij een consumentenkoop wordt vermoed dat de zaak of de zaak met digitale elementen bij aflevering niet aan de overeenkomst beantwoordt, indien de afwijking van hetgeen is overeengekomen zich binnen één jaar na aflevering openbaart, tenzij de verkoper anders aantoont of de aard van de zaak of de aard van de afwijking zich daartegen verzet." - Oude regel (art. 7:18 lid 2 BW, rendition
2021-07-01_0, as_of 2021-12-31): "Bij een consumentenkoop wordt vermoed dat de zaak bij aflevering niet aan de overeenkomst heeft beantwoord, indien de afwijking van het overeengekomene zich binnen een termijn van zes maanden na aflevering openbaart". De renditions tussen 1 januari en 26 april 2022 heb ik niet afzonderlijk bekeken. - Overgangsrecht: art. IV van Stb. 2022, 164 voegt art. 196a in de Overgangswet NBW in: "De wijzigingen in titel 1 van Boek 7 door de Implementatiewet richtlijnen verkoop goederen en levering digitale inhoud (Stb. xx, xx) zijn niet van toepassing op een consumentenkoop als bedoeld in artikel 5a lid 2 die vóór inwerkingtreding van die wet is gesloten."
- Zo staat het in de Staatsbladtekst, inclusief de verwijzing naar art. 5a lid 2.
- Hoe die verwijzing ook wordt gelezen: een koop van 28 april 2022 is gesloten ná de inwerkingtreding op 27 april 2022, en daarop is het nieuwe recht van toepassing.
Bron meldt bij deze BW-rendition de caveat commencement_pending (besluit Stb. 2022, 196 bij de wet Stb. 2022, 152). Dat gaat over een andere wet en raakt art. 7:18a niet. Of de richtlijn zelf vanaf 1 januari 2022 toepassing eiste, heb ik niet in Bron nagelezen. Dat is relevant voor kopen tussen 1 januari en 27 april 2022, niet voor deze koop.
Voor deze koop gold een bewijsvermoeden van één jaar na aflevering. Het gebrek dat zich na negen maanden openbaarde, valt dus binnen die termijn.
Volgens art. 7:18a lid 2 BW wordt dan vermoed dat de zaak bij aflevering niet aan de overeenkomst beantwoordde, tenzij de verkoper het tegendeel aantoont of de aard van de zaak of afwijking zich tegen het vermoeden verzet.
De Nederlandse wijziging trad daadwerkelijk in werking op 27 april 2022. Art. VI van de Implementatiewet, Stb. 2022, 164, bepaalde bij publicatie na 31 december 2021 inwerkingtreding op de dag na uitgifte. Het Staatsblad is uitgegeven op 26 april 2022.
Uw koop van 28 april valt dus onder de nieuwe regeling. Art. 196a Overgangswet nieuw BW, ingevoegd bij art. IV van die wet, handhaaft het oude regime alleen voor vóór de inwerkingtreding gesloten consumentenkoopovereenkomsten.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
In een echtscheidingszaak is het inleidende verzoekschrift, inclusief het verzoek om partneralimentatie, op 20 december 2019 ingediend. De rechter beslist pas in april 2020. Geldt voor de alimentatieduur het nieuwe stelsel met in beginsel maximaal vijf jaar, of het oude stelsel? Welke datum is daarvoor beslissend?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: het oude stelsel. Beslissend is de datum waarop het inleidende verzoekschrift is ingediend: 20 december 2019, dus vóór 1 januari 2020. De datum van de beschikking (april 2020) is niet beslissend.
Grondslag:
- Wet herziening partneralimentatie (BWBR0042499, Stb. 2019, 283, kamerstuk 34231), in werking op 1-1-2020 via Stb. 2019, 352. Art. V lid 2: "De artikelen 157 en 401, zoals deze artikelen luidden voor het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet, blijven van toepassing op een verzoek tot vaststelling of wijziging van een uitkering tot levensonderhoud, indien het inleidende verzoekschrift is ingediend voor dat tijdstip."
- Oud art. 1:157 lid 4 BW (rendition
2019-01-29_0, as_of 2019-12-20): "Indien de rechter geen termijn heeft vastgesteld, eindigt de verplichting tot levensonderhoud van rechtswege na het verstrijken van een termijn van twaalf jaren, die aanvangt op de datum van inschrijving van de beschikking in de registers van de burgerlijke stand." - Nieuw art. 1:157 lid 1 BW (rendition
2020-01-01_0): "Indien de rechter geen termijn heeft vastgesteld, eindigt de verplichting tot het verstrekken van levensonderhoud van rechtswege na het verstrijken van een termijn die gelijk is aan de helft van de duur van het huwelijk met een maximum van vijf jaren."- Uitzondering in lid 3: tien jaar bij een huwelijk van meer dan vijftien jaar en een geboortejaar op of vóór 1-1-1970, onder voorwaarden.
- Uitzondering in lid 4: niet eerder dan wanneer de kinderen twaalf jaar zijn.
- Dat nieuwe stelsel is hier dus niet van toepassing.
Het oude stelsel kende ook een afwijkende regel voor korte kinderloze huwelijken (duur gelijk aan de huwelijksduur). Die tekst heb ik niet in Bron nagelezen. Controleer dat oude lid als het speelt.
Caveat: upstream_hash_differs bij de rendition van de Wet herziening partneralimentatie.
Het oude alimentatiestelsel geldt. Beslissend is hier de indiening van het inleidende verzoekschrift op 20 december 2019, niet de uitspraak in april 2020.
Art. V lid 2 Wet herziening partneralimentatie bepaalt dat de oude artikelen 1:157 en 1:401 BW van toepassing blijven op een verzoek tot vaststelling of wijziging van levensonderhoud wanneer het inleidende verzoekschrift vóór de inwerkingtreding is ingediend. Uw verzoek omvatte toen al de partneralimentatie.
Bronnen: art. V lid 2 Stb. 2019, 283; het besluit van 17 september 2019, Stb. 2019, 352, stelt de ingangsdatum op 1 januari 2020.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Ongehuwde ouders hebben hun kind op 15 december 2022 vóór de geboorte laten erkennen. Het kind is op 10 februari 2023 geboren. Ontstond bij de geboorte automatisch gezamenlijk gezag door de nieuwe regeling van art. 1:251b BW, of valt deze erkenning nog buiten die regeling?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: nee. Bij de geboorte ontstond niet automatisch gezamenlijk gezag op grond van art. 1:251b BW. Een erkenning die vóór 1 januari 2023 is gedaan, valt buiten die regeling, ook als het kind daarna is geboren.
Grondslag:
- Art. 1:251b BW is ingevoegd bij de Wet van 7 juni 2022, Stb. 2022, 242 (kamerstuk 34605), en in werking getreden op 1 januari 2023 via Stb. 2022, 493 (BW Boek 1, rendition
2023-01-01_0).- Lid 1: "De moeder en de persoon die een kind heeft erkend oefenen het gezag over hun kind gezamenlijk uit, tenzij: [...]".
- Het register vermeldt: "Artikel III van Stb. 2022/242 bevat overgangsrecht m.b.t. deze wijziging."
- Art. III Stb. 2022, 242: "Artikel 251b van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek is niet van toepassing op een erkenning, gedaan voorafgaand aan de inwerkingtreding van deze wet."
Het aanknopingspunt is de datum van de erkenning (15 december 2022), niet de geboorte (10 februari 2023). Daarom valt deze erkenning buiten de nieuwe regeling. Voor gezamenlijk gezag is dan de route van het oude systeem nodig: een gezamenlijk verzoek tot aantekening in het gezagsregister (art. 1:252 BW). Die bepaling heb ik voor deze vraag niet in Bron nagelezen.
Deze erkenning valt buiten de nieuwe regeling. Door de geboorte op 10 februari 2023 ontstond dus niet op grond van het nieuwe art. 1:251b BW automatisch gezamenlijk gezag.
Art. III van de wijzigingswet bepaalt dat art. 1:251b BW niet van toepassing is op een erkenning die vóór de inwerkingtreding is gedaan. De erkenningsdatum 15 december 2022 is beslissend, ook bij erkenning vóór de geboorte.
Bronnen: art. III Wet van 7 juni 2022, Stb. 2022, 242; 1 januari 2023 als ingangsdatum volgens art. III Stb. 2022, 493.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Ik reconstrueer het advies aan een BV op 15 december 2020. De WHOA was toen al gepubliceerd. Kon de BV op die datum al de nieuwe WHOA-procedure bij de rechtbank gebruiken voor homologatie van een onderhands akkoord buiten faillissement, en zo niet, vanaf wanneer wel?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
FoutHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: nee. Op 15 december 2020 was de WHOA wel gepubliceerd, maar nog niet in werking. De procedure stond open vanaf 1 januari 2021.
Grondslag:
- Wet homologatie onderhands akkoord (BWBR0044298), Stb. 2020, 414 (kamerstuk 35249), in werking getreden op 1 januari 2021 via het besluit Stb. 2020, 415 (rendition
2021-01-01_0). - Faillissementswet (BWBR0001860), rendition
2020-10-15_0(as_of 2020-12-15): de rendition drukt art. 369 Fw al af, maar Bron markeert het alsnot_commenced, metin_force_from2021-01-01. - In rendition
2021-01-01_0is art. 369 Fw in werking. Lid 6: "Een akkoord kan op basis van deze afdeling naar keuze worden voorbereid en aangeboden in een besloten akkoordprocedure buiten faillissement of een openbare akkoordprocedure buiten faillissement."
Op 15 december 2020 kon de BV dus nog geen homologatieverzoek op grond van art. 369 e.v. Fw indienen. Dat kon vanaf 1 januari 2021.
Nee, op 15 december 2020 kon de BV de WHOA-procedure nog niet gebruiken. Dat kon vanaf 1 januari 2021.
De WHOA was inderdaad al gepubliceerd: de Wet van 7 oktober 2020 staat in Stb. 2020, 414, uitgegeven op 3 november 2020. De wet voegde onder meer de homologatieprocedure van art. 383 e.v. Faillissementswet toe.
Maar art. III WHOA liet de ingangsdatum aan een koninklijk besluit over. Het enig artikel van het besluit van 26 oktober 2020, Stb. 2020, 415, bepaalde die datum op 1 januari 2021. Publicatie alleen maakte de procedure dus nog niet beschikbaar.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
In een leveringsovereenkomst uit 2024 staat een verbod om zakelijke factuurvorderingen over te dragen of te verpanden. De vorderingen vallen niet onder een wettelijke uitzondering. Was dat bestaande beding op 15 juli 2025 al nietig door de Wet opheffing verpandingsverboden, of gold daarvoor nog een overgangstermijn?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: nee. Op 15 juli 2025 was het bestaande beding nog niet nietig. De wet is op 1 juli 2025 in werking getreden, maar voor bestaande bedingen geldt de nietigheid pas drie maanden later, vanaf 1 oktober 2025.
Grondslag:
- Wet opheffing verpandingsverboden (BWBR0050864), Stb. 2025, 72 (kamerstuk 35482), in werking op 1 juli 2025 via Stb. 2025, 92.
- Art. 3:83 lid 3 BW (rendition
2025-07-01_0): "Uitsluiting van de overdraagbaarheid of verpandbaarheid is niet mogelijk als het een geldvordering op naam betreft die voortkomt uit de uitoefening van een beroep of bedrijf. Een beding tussen schuldeiser en schuldenaar dat ertoe strekt de overdraagbaarheid of verpandbaarheid van een dergelijke geldvordering geheel of gedeeltelijk uit te sluiten dan wel vervreemding of verpanding ervan tegen te gaan, is nietig."- Lid 4 bevat de uitzonderingen: betaal- en spaarrekening, gesyndiceerde kredieten, clearing, G-rekening. Volgens u is daarvan geen sprake.
- Art. 85a Overgangswet NBW (rendition
2025-07-01_0, ingevoegd bij Stb. 2025, 72): "De nietigheid, bedoeld in artikel 83, derde lid, tweede zin, van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek geldt, in afwijking van artikel 79, voor bestaande bedingen vanaf drie maanden na het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet opheffing verpandingsverboden."
Een beding uit een overeenkomst van 2024 is een "bestaand beding". De nietigheid geldt daarvoor pas vanaf 1 oktober 2025.
Open punt: art. 85a regelt alleen de nietigheid uit de tweede zin. Of de eerste zin van lid 3 (uitsluiting "is niet mogelijk") in die drie maanden al goederenrechtelijk tegen bestaande bedingen doorwerkte, zegt de tekst niet uitdrukkelijk. De memorie van toelichting (Kamerstukken II 2019/20, 35482, nr. 3) heb ik daarover niet gelezen.
Bron meldt bij deze rendition van de Overgangswet de caveat commencement_pending (besluit Stb. 2026, 82 bij wet Stb. 2025, 156). Die ziet niet op art. 85a.
Op 15 juli 2025 was het bestaande beding nog niet door deze wet nietig. Daarvoor liep nog de overgangstermijn; de nietigheid geldt vanaf 1 oktober 2025.
Het nieuwe art. 3:83 lid 3 BW verklaart bedingen die overdracht of verpanding van zakelijke geldvorderingen uitsluiten of tegengaan nietig, behoudens de wettelijke uitzonderingen. Art. 85a Overgangswet nieuw BW bepaalt echter dat deze nietigheid voor bestaande bedingen pas geldt drie maanden na de inwerkingtreding.
Bronnen: art. I en II Wet opheffing verpandingsverboden, Stb. 2025, 72; inwerkingtreding op 1 juli 2025 volgens Stb. 2025, 92. Het beding uit 2024 valt onder die overgangstermijn.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een in Nederland gevestigde franchisenemer heeft een ongewijzigde franchiseovereenkomst uit 2019 met een postcontractueel concurrentiebeding. Vanaf welke datum gelden de nieuwe wettelijke eisen van art. 7:920 lid 2 BW voor die bestaande overeenkomst: al vanaf 1 januari 2021 of pas later? Welke maximale duur schrijft dat artikel dan voor?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedHet antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedAntwoord: voor de ongewijzigde franchiseovereenkomst uit 2019 gelden de eisen van art. 7:920 BW pas vanaf 1 januari 2023, niet al vanaf 1 januari 2021. Het postcontractuele concurrentiebeding mag dan ten hoogste één jaar na het einde van de franchiseovereenkomst duren.
Grondslag:
- Wet franchise (BWBR0043881), Stb. 2020, 251 (kamerstuk 35392), in werking op 1 januari 2021 via Stb. 2020, 493.
- Art. 209 Overgangswet NBW (rendition
2021-01-01_0): "Op franchiseovereenkomsten die vóór het tijdstip van het in werking treden van Titel 16 van Boek 7 zijn gesloten, worden de artikelen 920 en 921 van toepassing twee jaar na dat tijdstip." Twee jaar na 1-1-2021 is 1-1-2023. - Art. 7:920 lid 2 BW (rendition
2023-01-01_0): een beding dat de franchisenemer na het einde van de overeenkomst beperkt, "is slechts geldig als:- a. het op schrift is gesteld;
- b. de beperking tot uitoefening van werkzaamheden enkel betrekking heeft op goederen of diensten die concurreren met de goederen of diensten waarop de franchiseovereenkomst betrekking heeft;
- c. de beperking onmisbaar is om de door de franchisegever aan de franchisenemer overgedragen knowhow te beschermen;
- d. het de duur van een jaar na het einde van de franchiseovereenkomst niet overschrijdt; en
- e. de geografische reikwijdte niet ruimer is dan het gebied waarbinnen de franchisenemer de franchiseformule op grond van de betreffende franchiseovereenkomst heeft geëxploiteerd."
Rechtspraak over art. 7:920 lid 2 BW heb ik niet opgezocht.
Voor de ongewijzigde franchiseovereenkomst uit 2019 gelden de nieuwe eisen van art. 7:920 lid 2 BW vanaf 1 januari 2023.
De Wet franchise trad op 1 januari 2021 in werking, maar art. 209 Overgangswet nieuw BW geeft bestaande franchiseovereenkomsten twee jaar overgangstijd voor de artikelen 7:920 en 7:921 BW.
Art. 7:920 lid 2 onder d BW beperkt het postcontractuele concurrentiebeding tot maximaal één jaar na het einde van de franchiseovereenkomst. Daarnaast gelden de overige cumulatieve eisen, waaronder schriftelijkheid, noodzakelijkheid ter bescherming van overgedragen knowhow en beperking van de activiteiten en het geografische gebied. Voor een in Nederland gevestigde franchisenemer bepaalt art. 7:922 BW dat een beding in strijd met art. 7:920 nietig is.
Bronnen: art. I en II Wet franchise, Stb. 2020, 251; inwerkingtredingsbesluit Stb. 2020, 493.
De andere antwoorden worden geladen.
Bron
Bron: alle wetteksten zijn opgehaald via Bron uit het BWB (register bwb, jurisdictie nl) en de officiële publicaties (register op), uitspraken uit rechtspraak.nl (register rechtspraak). Ik geef per tekst de rendition (versielabel), de peildatum (as_of) en, waar nuttig, de JCI-verwijzing. Alle teksten zijn gelezen met as_known_on 2026-11-14 (het register zoals het er vandaag uitziet).
Over de citaten:
- De citaten uit wetten en uitspraken komen letterlijk uit Bron. Op een paar korte zinsneden na zijn ze met Bron's check-quotes tegen de bron geverifieerd.
- Citaten uit Staatsbladpublicaties (Stb. 2022, 164; Stb. 2022, 242; Stb. 2023, 235) komen letterlijk uit de publicatie-output van Bron. Check-quotes kan die niet controleren.
Bron zegt wat de teksten zeggen. De toepassing van het overgangsrecht op uw feiten is mijn juridische lezing en geen output van de tool.
Over de caveat upstream_hash_differs, die bij enkele renditions hieronder terugkomt: de SHA-512 die de uitgever publiceert, komt niet overeen met de bytes die Bron bewaart. Vaak komt dat doordat de uitgever een gzip hasht in plaats van het document. Het is geen oordeel over de tekst; de blob-digest van Bron is de garantie.
Tool A
Bron van alle verificaties: het Basiswettenbestand (KOOP, wetten.overheid.nl), opgevraagd met peildatum ('as_of'). Mijn tools gaven alleen wetgeving terug, geen rechtspraak. Ik noem daarom nergens ECLI's: die heb ik niet kunnen ophalen. Waar ik iets niet via de tools heb kunnen vaststellen, staat dat er uitdrukkelijk bij. Die antwoorden zijn een niet-geverifieerde herinnering, geen gecontroleerde bron.
Tool B
Bronnen en beperkingen, voor alle antwoorden:
- Ik heb gezocht in het [tool]-corpus '[tool]' (bron
[tool], uitgever Overheid.nl / BZK, licentie Auteurswet art. 11). Elke tekst hieronder is opgehaald op 14 november 2026, met artikelnummer, BWBR-id en link. - Het corpus bevat alleen geconsolideerde teksten. Een historische versie van een artikel kan ik niet opvragen: de diff-functie geeft voor NL 'capability_not_supported_for_scope'. Rechtspraak, Kamerstukken, Staatsblad-teksten en inwerkingtredingsbesluiten (KB's) worden op deze toegangslaag niet geserveerd. Daardoor heb ik geen enkele uitspraak kunnen raadplegen of citeren.
- Bij elke opgehaalde editie staat
currency_state = unknown. Het corpus bevestigt dus niet dat een tekst nog actueel is. - Wat ik niet uit een opgehaalde tekst haal, staat apart onder 'Niet via de tools vastgesteld'. Dat deel komt uit mijn eigen kennis en moet u zelf controleren.
- De 'editiedatum' van een geconsolideerde wijzigingswet zegt iets over de inwerkingtreding, maar is geen besluit. Waar ik die datum gebruik, zeg ik dat.
- Het corpus labelt BWBR0002565 als 'Invoeringswet Boek 1 nieuw B.W.'. De opgehaalde artikelen (68a, 79, 85a, 119a, 196a, 208e, 208ha, 209) zijn de bepalingen van de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek. Ik noem ze hieronder 'Ow'.
Gebruikte bronnen (37 opgehaalde rijen uit 1 server, [tool])
Alle rijen zijn 'strict'.
| # | Reference | Match | Gebruikt bij |
|---|---|---|---|
| 1 | BWBR0005289, 6:120 | strict | 1 |
| 2 | BWBR0005290, 7:652 | strict | 2 |
| 3 | BWBR0035254, XXIIb | strict | 2 |
| 4 | BWBR0035254, XXII | strict | 2 |
| 5 | BWBR0002565, 79 | strict | 2, 3 |
| 6 | BWBR0005290, 7:653 | strict | 3 |
| 7 | BWBR0035254, XXIIc | strict | 3 |
| 8 | BWBR0005290, 7:668a | strict | 4 |
| 9 | BWBR0042307, XVII | strict | 4 |
| 10 | BWBR0042307, XII | strict | 5 |
| 11 | BWBR0002565, 208ha | strict | 6 |
| 12 | BWBR0049266, V | strict | 6 |
| 13 | BWBR0002565, 208e | strict | 7 |
| 14 | BWBR0048028, 23a | strict | 7 |
| 15 | BWBR0005290, 7:261b | strict | 8 |
| 16 | BWBR0048028, 2 | strict | 8 |
| 17 | BWBR0048028, 30 | strict | 8 |
| 18 | BWBR0042074, III | strict | 9 |
| 19 | BWBR0002565, 119a | strict | 9 |
| 20 | BWBR0049493, XIV | strict | 10 |
| 21 | BWBR0049493, XIII | strict | 10 |
| 22 | BWBR0043660, 4.3 | strict | 11 |
| 23 | BWBR0001854, 429ter | strict | 12 |
| 24 | BWBR0049509, XIX | strict | 12 |
| 25 | BWBR0046592, VI | strict | 13 |
| 26 | BWBR0002565, 196a | strict | 13 |
| 27 | BWBR0005290, 7:18a | strict | 13 |
| 28 | BWBR0042499, V | strict | 14 |
| 29 | BWBR0046778, III | strict | 15 |
| 30 | BWBR0002656, 1:251b | strict | 15 |
| 31 | BWBR0044298, III | strict | 16 |
| 32 | BWBR0005291, 3:83 | strict | 17 |
| 33 | BWBR0002565, 85a | strict | 17 |
| 34 | BWBR0050864, IV | strict | 17 |
| 35 | BWBR0002565, 209 | strict | 18 |
| 36 | BWBR0005290, 7:920 | strict | 18 |
| 37 | BWBR0043881, III | strict | 18 |
Tool C
Bronnen: [tool] (wetgeving bijgewerkt tot 13 oktober 2026, rechtspraak live via rechtspraak.nl). Let op: de wetgevingstool geeft steeds de actuele tekst van een artikel. Waar het om een historische versie gaat, zeg ik per antwoord wat ik kon controleren en wat uit eigen kennis komt.
Zonder tool
Let op: in deze sessie had ik geen MCP-tools (geen wetten.overheid.nl, rechtspraak.nl of Staatsblad-zoekfunctie). Alles hieronder komt uit eigen kennis en is niet tegen een bron gecontroleerd. Ik noem per antwoord welke onderdelen het minst zeker zijn. Staatsbladnummers, ECLI's en artikelnummers van overgangsbepalingen die ik niet zeker weet, laat ik bewust weg. Bronlinks heb ik niet, omdat ik niets heb opgehaald.
Bron
Bronverantwoording: de antwoorden berusten op via Bron-MCP geraadpleegde Nederlandse officiële teksten uit BWB en Staatsblad, en bij vraag 9 op Rechtspraak.nl. Historische teksten zijn geraadpleegd naar de registerstand van 14 november 2026. Bij enkele geconsolideerde wijzigingswetten meldde Bron een hashafwijking; de relevante overgangsbepalingen zijn daarom ook in de oorspronkelijke Staatsbladen gecontroleerd. Sommige oudere publicaties werden zonder opslag bij Bron doorgegeven. De rechtspraakcontrole bij vraag 9 was gericht en niet uitputtend.
Tool B
Ik heb de MCP-wetteksten geraadpleegd. Die leveren veel overgangsbepalingen op, maar niet alle historische versies en inwerkingtredingsbesluiten. Hieronder onderscheid ik daarom geverifieerde regels van toepassingen waarvoor de omslagdatum nog afzonderlijk moet worden bevestigd. Ik heb geen rechtspraak opgehaald.
Zonder tool
Verificatiebeperking: er zijn in deze sessie geen MCP-zoektools of broncollecties beschikbaar. Ook rechtstreeks ophalen van officiële publicaties lukte niet, doordat de host niet bereikbaar was. Hieronder antwoord ik daarom uit eigen kennis. De bronlinks zijn verwijzingen naar wettelijke publicaties, geen in deze sessie geraadpleegde bronnen. Waar ik een exacte vindplaats niet betrouwbaar kan geven, vermeld ik dat.
Vragen uit de praktijk
Per vraag de vakjes van Bron, tool A, B en C en zonder tool.
De vraag
Ik sta een zakelijke afnemer bij. In ons Nederlandse koopcontract staat uitdrukkelijk dat 2 november 2026 een fatale leverdatum is. De leverancier heeft niet geleverd, kan nog wel leveren en heeft geen beroep op overmacht. Moet ik hem eerst nog een redelijke termijn geven voordat ik vertragingsschade kan vorderen? Geef de wettelijke grondslag.
Het antwoord met Bron
DeelsHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
DeelsNee. Bij een fatale termijn treedt het verzuim van rechtswege in zodra de termijn verstrijkt; een ingebrekestelling met redelijke termijn is niet nodig.
- Art. 6:83 aanhef en onder a BW (BWBR0005289, rendition 2026-07-16_0): "Het verzuim treedt zonder ingebrekestelling in: a. wanneer een voor de voldoening bepaalde termijn verstrijkt zonder dat de verbintenis is nagekomen, tenzij blijkt dat de termijn een andere strekking heeft".
- Nu het contract 2 november 2026 uitdrukkelijk als fatale leverdatum aanwijst, is er geen ruimte voor de uitzondering 'tenzij blijkt dat de termijn een andere strekking heeft'. De leverancier is dus in verzuim vanaf het verstrijken van 2 november 2026, dus vanaf 3 november 2026.
- Vertragingsschade: art. 6:74 lid 1 BW (schadevergoeding bij toerekenbare tekortkoming) en lid 2 (zolang nakoming niet blijvend onmogelijk is, alleen met inachtneming van de regels over verzuim). Dat nakoming nog mogelijk is, staat dus niet in de weg: het verzuim is er al via art. 6:83 sub a. Art. 6:85 BW: vertragingsschade is verschuldigd "over de tijd waarin hij in verzuim is geweest", hier dus vanaf 3 november 2026.
- Geen overmacht, dus de tekortkoming is toerekenbaar (art. 6:74 lid 1 BW, laatste zinsdeel).
Praktisch: stuur geen brief met 'alsnog een redelijke termijn', want dat kan worden uitgelegd als uitstel van de leverdatum. Stuur wel een aansprakelijkstelling waarin u vastlegt dat verzuim op 3 november 2026 is ingetreden en u nakoming plus vertragingsschade vordert. Rechtspraak over fatale termijnen heb ik voor deze vraag niet opgezocht; de wettekst beantwoordt haar.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Ik controleer onze incassobrief aan consumenten. Er staat: “Betaal binnen veertien dagen na dagtekening, anders bent u incassokosten verschuldigd.” De consument is al in verzuim. Is deze termijnformulering bruikbaar? Geef een betere zin en de relevante uitspraak van de Hoge Raad. Kan een foutieve brief worden hersteld door daarna nog zeven dagen te geven?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
Fout, stelligNee, deze formulering voldoet niet aan art. 6:96 lid 6 BW. Herstel met een korte extra termijn werkt niet: u moet een nieuwe, correcte veertiendagenbrief sturen.
Wettelijke eis. Art. 6:96 lid 6 BW (BWBR0005289, rendition 2026-07-16_0): bij een consument kan de vergoeding pas verschuldigd worden nadat hij na intreden van het verzuim "onder vermelding van de gevolgen van het uitblijven van betaling, waaronder de vergoeding die in overeenstemming met de nadere regels wordt gevorderd, vruchteloos is aangemaand tot betaling binnen een termijn van veertien dagen, aanvangende de dag na aanmaning." De brief moet dus ook het bedrag van de incassokosten noemen.
Relevante uitspraak: HR 25 november 2016, ECLI:NL:HR:2016:2704 (prejudiciële beslissing).
- Rov. 3.4: de aanmaning werkt pas als zij de schuldenaar heeft bereikt (art. 3:37 lid 3 BW); de termijn "vangt derhalve (pas) aan daags na die waarop de aanmaning door de schuldenaar is ontvangen."
- Rov. 3.6.1: een te vroege begin- of einddag of verwarrende informatie maakt de brief ondeugdelijk. "Zo is de vermelding dat betaald moet worden “binnen veertien dagen na heden” of “binnen veertien dagen na verzending van deze brief” in strijd met de eis dat de schuldenaar in ieder geval een betalingstermijn van veertien dagen, aanvangende de dag na ontvangst van de aanmaning, gegeven moet worden". 'Binnen veertien dagen na dagtekening' laat de termijn lopen vanaf de datum van de brief, vóór ontvangst; dat valt naar mijn oordeel onder dezelfde categorie als 'na heden' of 'na verzending'.
- Rov. 3.6.1 noemt als correcte formuleringen "binnen veertien dagen vanaf de dag nadat deze brief bij u is bezorgd" en "binnen vijftien dagen nadat deze brief bij u is bezorgd". De HR wijst erop dat een langere termijn mag, en geeft als voorbeeld drie weken na ontvangst.
- Rov. 3.6.2 over herstel: "Een onjuist vermelde termijn, die bijvoorbeeld een dag te kort was, kan dus niet ‘gerepareerd’ worden door nog een korte extra betalingstermijn van bijvoorbeeld een week of tien dagen te geven." De schuldeiser moet "(zo nodig alsnog) een aan de wettelijke eisen beantwoordende veertiendagenbrief" verzenden.
- Achtergrond: HR 13 juni 2014, ECLI:NL:HR:2014:1405, rov. 3.6 en 3.7.2: na een deugdelijke veertiendagenbrief en uitblijven van betaling zijn de genormeerde kosten verschuldigd zonder nadere incassohandelingen.
Betere zin (bedragen invullen):
'Wij verzoeken u het openstaande bedrag van € [hoofdsom] te betalen binnen veertien dagen vanaf de dag nadat deze brief bij u is bezorgd. Betaalt u niet binnen die termijn, dan bent u daarnaast € [bedrag] aan buitengerechtelijke incassokosten verschuldigd.'
Wie marge wil, schrijft 'binnen drie weken nadat u deze brief heeft ontvangen'; die variant noemt de HR als toegestaan. Let op stelplicht en bewijslast voor de ontvangstdatum (rov. 3.5.1 en 3.5.2). Het bedrag volgens het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten heb ik niet opgezocht.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een gewone zakelijke factuur van mijn cliënt is sinds 1 december 2021 opeisbaar en nog steeds onbetaald. Er is nooit gestuit. Ik wil in november 2026 de verjaring veiligstellen zonder meteen te dagvaarden. Wat moet ik doen, welke termijn geldt daarna en kun je een korte stuitingszin geven? Het gaat alleen om betaling van deze factuur.
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedStuur vóór de verjaring een schriftelijke aanmaning of een ondubbelzinnig voorbehoud van uw recht op nakoming (art. 3:317 lid 1 BW). Die moet de schuldenaar uiterlijk op 1 december 2026 hebben bereikt. Daarna loopt een nieuwe termijn van vijf jaar.
- Verjaringstermijn: art. 3:307 lid 1 BW (BWBR0005291, rendition 2025-07-01_0): de vordering tot nakoming uit overeenkomst "verjaart door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de vordering opeisbaar is geworden." Opeisbaar 1 december 2021, dus de termijn begint op 2 december 2021 om 00:00 en is voltooid aan het einde van 1 december 2026.
- Stuiting zonder dagvaarding: art. 3:317 lid 1 BW: de verjaring "wordt gestuit door een schriftelijke aanmaning of door een schriftelijke mededeling waarin de schuldeiser zich ondubbelzinnig zijn recht op nakoming voorbehoudt."
- Ontvangst telt: de stuitingsbrief is een gerichte verklaring en heeft pas werking als zij de schuldenaar heeft bereikt (art. 3:37 lid 3 BW, zelfde rendition). Verstuur dus ruim vóór 1 december 2026, bij voorkeur aangetekend én per e-mail, of laat een deurwaarder het exploot uitbrengen als u ontvangst buiten discussie wilt hebben. U draagt het bewijs van ontvangst.
- Nieuwe termijn: art. 3:319 lid 1 BW: na stuiting "begint een nieuwe verjaringstermijn te lopen met de aanvang van de volgende dag"; lid 2: "De nieuwe verjaringstermijn is gelijk aan de oorspronkelijke, doch niet langer dan vijf jaren." Ontvangt de schuldenaar de brief bijvoorbeeld op 20 november 2026, dan loopt de nieuwe termijn van 21 november 2026 tot en met 20 november 2031. U kunt daarna opnieuw stuiten.
Korte stuitingszin:
'Hierbij maant [cliënt] u aan tot betaling van factuur [nummer] van [datum] ten bedrage van € [bedrag], en behoudt [cliënt] zich ondubbelzinnig haar recht voor op nakoming van deze betalingsverplichting. Deze brief strekt uitdrukkelijk tot stuiting van de verjaring als bedoeld in artikel 3:317 BW.'
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Mijn cliënt heeft een webshop. Een consument heeft de volledige bestelling van gewone voorraadartikelen rechtsgeldig herroepen. De artikelen zijn ongebruikt. Hij betaalde € 100 voor de spullen en koos uitdrukkelijk voor expressbezorging van € 12; standaardbezorging kostte € 5. Moet de webshop € 112 terugbetalen, mag dat met een tegoedbon en mag zij wachten tot de retour binnen is?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedNee, niet € 112 maar € 105. Een tegoedbon alleen als de consument daar uitdrukkelijk mee instemt. En ja, de webshop mag de terugbetaling uitstellen tot zij de spullen terug heeft of de consument aantoont dat hij ze heeft teruggestuurd, tenzij zij heeft aangeboden ze zelf op te halen.
Grondslag: art. 6:230r BW (BWBR0005289, rendition 2026-07-16_0).
- Lid 1: de handelaar vergoedt na ontbinding "onverwijld doch uiterlijk binnen veertien dagen na de dag van ontvangst van de verklaring tot ontbinding alle van de consument ontvangen betalingen, met inbegrip van de leveringskosten."
- Lid 3: de handelaar is "niet verplicht de bijkomende kosten terug te betalen, indien de consument uitdrukkelijk voor een andere wijze dan de door de handelaar aangeboden minst kostbare wijze van standaardlevering heeft gekozen." De consument koos uitdrukkelijk express (€ 12); standaard kostte € 5. Terug: € 100 + € 5 = € 105. De meerprijs van € 7 blijft bij de webshop.
- Lid 2: terugbetaling met hetzelfde betaalmiddel, "tenzij de consument uitdrukkelijk met een ander betaalmiddel heeft ingestemd en met dien verstande dat de consument hierdoor geen kosten mag hebben." Een tegoedbon opleggen mag dus niet; aanbieden en uitdrukkelijke instemming vragen wel.
- Lid 4: "Tenzij de handelaar heeft aangeboden de op basis van de ontbonden overeenkomst geleverde zaken zelf af te halen, kan de consument eerst nakoming vorderen van de in lid 1 bedoelde verbintenis nadat de handelaar de zaken heeft ontvangen of de consument heeft aangetoond dat hij de zaken heeft teruggezonden, naar gelang welk tijdstip het eerst valt."
Dat de artikelen ongebruikt zijn, betekent dat er geen waardevermindering te verrekenen valt. De terugzendkosten zelf heb ik niet behandeld omdat de vraag daar niet over ging.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Ik beoordeel een woonruimtehuurovereenkomst die in november 2026 wordt gesloten. De kale huur is € 1.200 per maand, het servicekostenvoorschot € 200. De verhuurder vraagt € 4.200 borg. Mag dat? Wanneer moet de borg bij het einde terug en wat verandert er als er aantoonbare huurschade of betalingsachterstand is?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsNee. De borg mag ten hoogste twee keer de kale huur zijn: 2 × € 1.200 = € 2.400. De € 4.200 (drie keer de huur inclusief servicekosten) is € 1.800 te veel.
- Art. 7:261b lid 2 BW (BWBR0005290, rendition 2026-10-08_0): "De waarborgsom bedraagt ten hoogste tweemaal de huurprijs, bedoeld in artikel 237 lid 2." Art. 7:237 lid 2 BW: huurprijs is "de prijs die is verschuldigd voor het enkele gebruik van de woonruimte", dus zonder servicekosten (die zijn apart gedefinieerd in art. 7:237 lid 3 BW). Het servicekostenvoorschot van € 200 telt niet mee.
- Art. 7:261b BW staat in de onderafdeling over huur van woonruimte; art. 7:265 BW: "Van de bepalingen van deze onderafdeling kan niet worden afgeweken, tenzij uit die bepalingen anders voortvloeit." Een hoger borgbeding kan de huurder dus voor het meerdere aantasten.
- Publiekrechtelijk: art. 2 lid 2 onder c Wet goed verhuurderschap (BWBR0048028, rendition 2026-11-01_0) noemt als regel van goed verhuurderschap het zich onthouden van het in rekening brengen van een waarborgsom die hoger is dan art. 7:261b lid 2 BW toelaat. Onder e, 2° moet de verhuurder schriftelijk informeren over hoogte van de borg en de wijze en termijnen van vaststelling bij het einde.
Terugbetaling bij het einde, art. 7:261b lid 3 BW:
- Hoofdregel: "binnen veertien dagen na beëindiging van de huurovereenkomst".
- Bij huurschade als bedoeld in art. 7:218 BW (onder a): binnen dertig dagen na beëindiging het restant, "na verrekening van aantoonbaar gemaakte kosten strekkende tot het herstel van de schade".
- Bij nog onbetaalde huur, servicekosten of energieprestatievergoeding (onder b): binnen dertig dagen het restant na verrekening.
- Lid 4: bij verrekening informeert de verhuurder de huurder schriftelijk, "waarbij een volledige kostenspecificatie aan huurder wordt verstrekt".
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een werknemer had een jaarcontract met een vaste einddatum. Ruim een maand voor die datum heeft de werkgever alleen mondeling gezegd dat er geen verlenging komt. De werknemer had aansluitend ander werk en heeft geen inkomensschade. Is toch de volledige aanzegvergoeding verschuldigd? Geef de relevante HR-uitspraak en de termijn om de vergoeding bij de rechter te verzoeken.
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsJa. De volledige aanzegvergoeding van één maandloon is verschuldigd, ook als de werknemer wist dat er geen verlenging kwam en geen nadeel had. Het verzoek moet binnen drie maanden na het ontstaan van de aanzegverplichting bij de kantonrechter liggen, en die termijn loopt al vóór de einddatum.
- Art. 7:668 lid 1 BW (BWBR0005290, rendition 2026-10-08_0): de werkgever informeert "schriftelijk uiterlijk een maand voordat een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd van rechtswege eindigt" over het al dan niet voortzetten. Een jaarcontract valt niet onder de uitzondering van lid 2 (korter dan zes maanden).
- Lid 3: is de verplichting "in het geheel niet" nagekomen, dan is de vergoeding "gelijk aan het bedrag van het loon voor één maand". Een mondelinge mededeling is geen schriftelijke aanzegging; dan is de schriftelijke aanzegverplichting in het geheel niet nagekomen, ook al was de timing ruim op tijd.
Relevante HR-uitspraak: HR 7 oktober 2022, ECLI:NL:HR:2022:1374 (Maxs), met samenhangende zaak ECLI:NL:HR:2022:1373 (art. 81 RO). Feitelijk vrijwel uw casus: mondelinge mededeling op 30 oktober voor einde 1 december, werknemer had per 1 december ander werk (rov. 2.2).
- Rov. 3.2.1: bij dwingend recht waarin de wetgever de belangen al heeft afgewogen, zal een beroep op de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid "alleen in uitzonderlijke gevallen kunnen slagen."
- Rov. 3.2.2: volgens de HR valt uit de wettelijke regeling af te leiden dat de aanzegvergoeding "mede het karakter heeft van prikkel tot naleving van de plicht tot schriftelijke aanzegging. Met dat karakter strookt om aan te nemen dat de aanzegvergoeding steeds verschuldigd is bij niet-inachtneming van de schriftelijkheidseis, ook indien voor de werknemer langs andere weg duidelijk was dat de arbeidsovereenkomst niet zou worden voortgezet of de werknemer geen nadeel heeft geleden door het niet naleven van de schriftelijkheidseis."
Termijn: art. 7:686a lid 4 onder e BW: de bevoegdheid vervalt "drie maanden na de dag waarop de verplichting op grond van artikel 668, lid 1, is ontstaan". De verplichting ontstaat uiterlijk een maand vóór de einddatum. De vervaltermijn eindigt dus ongeveer twee maanden ná de einddatum, niet drie maanden erna. Reken vanaf de dag een maand vóór de einddatum en dien ruim daarvóór in. Procedure: verzoekschrift (art. 7:686a lid 2 BW). Wettelijke verhoging en rente heb ik niet behandeld.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Mijn cliënt is een gewone werknemer, geen statutair bestuurder. Hij heeft zestien dagen geleden een schriftelijke beëindigingsovereenkomst getekend. De werkgever heeft daarin niets over de wettelijke bedenktijd opgenomen. Hij wil er nu vanaf. Kan dat nog en hoe moet hij dat doen? Hij heeft niet eerder een beëindiging herroepen of ontbonden.
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
Fout, stelligJa, dat kan nog. Omdat de werkgever de bedenktijd niet in de overeenkomst heeft opgenomen, is de termijn drie weken in plaats van veertien dagen. Na zestien dagen heeft uw cliënt nog vijf dagen. Hij moet een schriftelijke, aan de werkgever gerichte verklaring sturen; redenen hoeft hij niet te geven.
Grondslag: art. 7:670b BW (BWBR0005290, rendition 2026-10-08_0).
- Lid 2: de werknemer heeft het recht de beëindigingsovereenkomst "zonder opgaaf van redenen, binnen veertien dagen na de datum waarop de overeenkomst tot stand is gekomen, door een schriftelijke, aan de werkgever gerichte, verklaring te ontbinden."
- Lid 3: "De werkgever vermeldt in de overeenkomst, bedoeld in lid 1, het recht, bedoeld in lid 2, bij gebreke waarvan de termijn, bedoeld in lid 2, drie weken bedraagt."
- Lid 4 (geen bedenktijd bij een nieuwe overeenkomst binnen zes maanden na een eerdere ontbinding of herroeping) speelt niet: hij heeft dat niet eerder gedaan. Lid 5 (bestuurder) speelt niet.
- Lid 6: een beding dat dit recht uitsluit of beperkt is nietig.
Hoe:
- Een korte brief of e-mail aan de werkgever: 'Hierbij ontbind ik met een beroep op artikel 7:670b lid 2 en lid 3 BW de beëindigingsovereenkomst die wij op [datum] hebben gesloten.'
- De verklaring moet de werkgever binnen de termijn bereiken (art. 3:37 lid 3 BW). Stuur haar vandaag nog per e-mail én aangetekend, en vraag om ontvangstbevestiging.
- Gevolg: de arbeidsovereenkomst loopt door. Wat al op grond van de beëindigingsovereenkomst is betaald, moet naar mijn inschatting worden teruggedraaid; dat heb ik niet aan een bron getoetst.
Telling: de drie weken lopen vanaf de datum van totstandkoming. Getekend 16 dagen geleden betekent dat dag 21 over vijf dagen valt. Controleer de precieze datum waarop beide partijen hebben getekend, want die bepaalt het moment van totstandkoming.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Voor een advies over zzp-inhuur wil ik de lijn uit Deliveroo en het daaropvolgende Uber-arrest van de Hoge Raad scherp hebben. Kunnen twee mensen die hetzelfde werk voor dezelfde opdrachtgever doen toch verschillend worden gekwalificeerd? Telt ondernemerschap buiten die opdracht mee en heeft organisatorische inbedding voorrang? Noem de uitspraken en de relevante overwegingen; ik vraag naar de uitleg van deze arresten.
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsJa, twee werkenden die hetzelfde werk voor dezelfde opdrachtgever doen, kunnen verschillend worden gekwalificeerd. Ondernemerschap buiten de opdracht telt mee. Organisatorische inbedding heeft geen voorrang: de HR brengt geen rangorde aan.
Deliveroo: HR 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443.
- Rov. 3.2.4: voldoen de overeengekomen rechten en verplichtingen aan de wettelijke omschrijving, dan is het een arbeidsovereenkomst; "Voor deze kwalificatie is niet van belang of partijen de bedoeling hadden de overeenkomst onder de wettelijke regeling van de arbeidsovereenkomst te laten vallen."
- Rov. 3.2.5: "Of een overeenkomst moet worden aangemerkt als arbeidsovereenkomst, hangt af van alle omstandigheden van het geval in onderling verband bezien." Daarna de niet-limitatieve lijst: aard en duur van het werk, bepaling van werk en werktijden, inbedding in de organisatie, persoonlijke arbeid, totstandkoming van de regeling, beloning en hoogte daarvan, commercieel risico; en (derde volzin) of de werkende "zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen, bijvoorbeeld bij het verwerven van een reputatie, bij acquisitie, wat betreft fiscale behandeling, en gelet op het aantal opdrachtgevers voor wie hij werkt of heeft gewerkt en de duur waarvoor hij zich doorgaans aan een bepaalde opdrachtgever verbindt."
- Rov. 3.2.5, slot: het gewicht van een contractueel beding hangt af van de mate waarin het daadwerkelijk betekenis heeft voor de werkende.
Uber: HR 21 februari 2025, ECLI:NL:HR:2025:319 (prejudiciële beslissing op vragen van Hof Amsterdam, FNV/Uber). Ik heb van deze uitspraak de weergave van de hofoverwegingen aan het slot van rov. 3.2 en de beantwoording door de HR (rov. 3.3 tot en met 3.7.5 en de beslissing) gelezen, niet de eerdere paragrafen.
- Rov. 3.3, rangorde: "De Hoge Raad heeft in het Deliveroo- arrest tussen de genoemde omstandigheden die onder meer van belang kunnen zijn, geen rangorde aangebracht." De HR ziet daarvoor "ook thans geen aanleiding", mede omdat wetgeving in voorbereiding is. Het ondernemerschapscriterium "is niet als zodanig van ander gewicht dan de andere genoemde omstandigheden." Inbedding heeft dus evenmin voorrang; alles wordt in onderling verband gewogen.
- Rov. 3.4 en 3.5, verschillende kwalificatie: het kan verschil maken of de werkende zich als ondernemer gedraagt. Daarom kan "de arbeidsrelatie ten aanzien van hetzelfde werk, verricht ten behoeve van dezelfde opdrachtgever/werkgever, ten aanzien van werkenden die zich in het economisch verkeer als ondernemer gedragen of kunnen gedragen" anders te kwalificeren vallen dan ten aanzien van andere werkenden. Beide vragen beantwoordt de HR bevestigend.
- Rov. 3.6.1 en 3.6.2, extern ondernemerschap: de derde volzin van rov. 3.2.5 Deliveroo "bevat geen beperking tot omstandigheden die zich voordoen in de, door de te kwalificeren overeenkomst beheerste, verhouding". Het antwoord op de derde vraag is dat de beoordeling van het ondernemerschap "ook ziet op omstandigheden die zich niet in de, door de te kwalificeren overeenkomst beheerste, verhouding tussen degene die de werkzaamheden verricht en de opdrachtgever/werkgever voordoen." Het hof had juist voorgesteld dat externe aspecten zoals het aantal andere opdrachtgevers geen rol zouden spelen; de HR verwerpt die 'visie 1'.
- Rov. 3.7.5 (procesrechtelijk): een algemeen kwalificatieoordeel voor werkenden van dezelfde opdrachtgever kan ook in een vordering op grond van art. 3 lid 2 Wet AVV, niet alleen via art. 3:305a BW. Volgens rov. 3.7.4 kan de rechter geen algemeen oordeel geven als de individuele omstandigheden te veel uiteenlopen.
Voor uw advies: leg per zzp'er het externe ondernemerschap vast (andere opdrachtgevers, acquisitie, KvK, fiscale positie, reputatie, gebruikelijke duur van opdrachten) naast de interne kenmerken van de opdracht. Het één compenseert het ander niet automatisch; de weging is holistisch. Voetnoot 6 van het Uber-arrest wijst op het wetsvoorstel VBAR en de platformrichtlijn (EU) 2024/2831, met een implementatiedeadline van 2 december 2026. De actuele stand van dat wetsvoorstel heb ik niet nagezocht.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
De aandeelhouders van een BV willen dividend uitkeren. Het eigen vermogen is hoger dan de wettelijke en statutaire reserves, maar het bestuur verwacht dat de BV daarna haar opeisbare schulden niet meer kan betalen. Is het aandeelhoudersbesluit voldoende? Wat moeten de bestuurders doen en welk aansprakelijkheidsrisico lopen zij en de ontvangers als toch wordt uitgekeerd?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedNee, het aandeelhoudersbesluit alleen is niet genoeg. Een uitkeringsbesluit heeft geen gevolg zolang het bestuur geen goedkeuring heeft verleend, en het bestuur moet goedkeuring weigeren als het voorziet dat de BV daarna haar opeisbare schulden niet kan blijven betalen. Wordt toch uitgekeerd, dan zijn de bestuurders hoofdelijk aansprakelijk voor het tekort, en ontvangers die het wisten of behoorden te voorzien moeten terugbetalen.
Grondslag: art. 2:216 BW (BWBR0003045, rendition 2026-07-01_0).
- Lid 1, balanstest: de algemene vergadering mag uitkeren "voor zover het eigen vermogen groter is dan de reserves die krachtens de wet of de statuten moeten worden aangehouden." Daaraan is voldaan.
- Lid 2, uitkeringstest: "Een besluit dat strekt tot uitkering heeft geen gevolgen zolang het bestuur geen goedkeuring heeft verleend. Het bestuur weigert slechts de goedkeuring indien het weet of redelijkerwijs behoort te voorzien dat de vennootschap na de uitkering niet zal kunnen blijven voortgaan met het betalen van haar opeisbare schulden." Het bestuur verwacht dat juist; het moet dus weigeren.
Wat de bestuurders moeten doen: goedkeuring weigeren en de onderbouwing vastleggen (liquiditeitsprognose over een redelijke periode na de uitkering, de verwachte opeisbare schulden, het bestuursbesluit tot weigering). Geen betaling laten uitvoeren.
Aansprakelijkheid bij uitkering toch, art. 2:216 lid 3 BW:
- Bestuurders die het ten tijde van de uitkering wisten of redelijkerwijs behoorden te voorzien, zijn "jegens de vennootschap hoofdelijk verbonden voor het tekort dat door de uitkering is ontstaan, met de wettelijke rente vanaf de dag van de uitkering." Disculpatie: de bestuurder die bewijst dat het niet aan hem te wijten is en dat hij niet nalatig was in het treffen van maatregelen.
- Ontvangers: wie de uitkering ontving terwijl hij wist of redelijkerwijs behoorde te voorzien dat de BV niet zou kunnen voortgaan met betalen, moet het tekort vergoeden, "ieder voor ten hoogste het bedrag of de waarde van de door hem ontvangen uitkering", met wettelijke rente. Hebben de bestuurders betaald, dan gaat die vergoeding naar hen naar evenredigheid. Verrekening is uitgesloten.
- Lid 4: met een bestuurder wordt gelijkgesteld wie het beleid heeft bepaald of mede bepaald alsof hij bestuurder was. Bij aandeelhouders die aansturen op uitkering verdient dat aandacht.
- Lid 3 geldt niet voor stockdividend (lid 11).
Andere grondslagen (onrechtmatige daad jegens schuldeisers, faillissementspauliana) heb ik niet nagezocht.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
In een in 2026 begonnen civiele procedure over een leveringscontract wil mijn cliënt, een BV, afschrift van specifieke kwaliteitsrapporten die de wederpartij bezit. Het zijn geen persoonsgegevens van mijn cliënt. Welke huidige Rv-bepalingen geven daarvoor een grondslag, wat moet ik onderbouwen en kan de wederpartij weigeren omdat de rapporten vertrouwelijk zijn?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
DeelsGrondslag: het recht op inzage, afschrift of uittreksel in art. 194 Rv, af te dwingen in de lopende procedure via art. 195 Rv. Daarnaast kan de rechter op grond van art. 22 Rv overlegging bevelen. Vertrouwelijkheid is op zichzelf geen weigeringsgrond; de wederpartij moet 'gewichtige redenen' aannemelijk maken, en de rechter kan de kennisneming beperken.
Rv: BWBR0001827, rendition 2026-07-14_0. Art. 843a Rv is per 1 januari 2025 vervallen (Stb. 2024/62); de regeling staat nu in art. 194 e.v. Rv. De rendition meldt dat art. XIIa Stb. 2024/62 overgangsrecht bevat. Dat artikel heb ik niet gelezen. Voor een in 2026 begonnen procedure ga ik ervan uit dat het nieuwe recht geldt.
- Art. 194 lid 1 Rv: "Een partij bij een rechtsbetrekking heeft tegenover degene die beschikt over bepaalde gegevens over die rechtsbetrekking, recht op inzage, afschrift of uittreksel van die gegevens als zij daarbij voldoende belang heeft." De verzoeker draagt de kosten.
- Art. 195 lid 1 Rv: op verzoek "kan de rechter de wederpartij bevelen tot het verstrekken van inzage, afschrift of uittreksel van bepaalde gegevens waarover de wederpartij beschikt." Lid 2: de rechter bepaalt voorwaarden, wijze en termijn, en kan een kostenvoorschot opleggen.
- Art. 22 lid 1 Rv: de rechter kan partijen in elke stand van de procedure bevelen "bepaalde, op de zaak betrekking hebbende gegevens over te leggen".
- Art. 194 lid 4 Rv (eigen persoonsgegevens) speelt hier niet.
Wat u moet onderbouwen, ontleend aan de wettekst:
- Rechtsbetrekking: het leveringscontract, waarbij uw cliënt partij is.
- Bepaalde gegevens: de rapporten zo concreet mogelijk aanduiden (soort, periode, partij of levering, opsteller). Geen 'fishing expedition'.
- Gegevens over die rechtsbetrekking: de kwaliteit van de onder het contract geleverde zaken.
- Beschikkingsmacht: de wederpartij heeft de rapporten.
- Voldoende belang: waarom uw cliënt ze nodig heeft voor haar stellingen of bewijs in deze zaak.
Kan de wederpartij weigeren wegens vertrouwelijkheid? Alleen als de rechter dat aanvaardt:
- Art. 194 lid 2 Rv: verstrekken is verplicht, "tenzij: a. hem een verschoningsrecht als bedoeld in artikel 165, tweede lid, toekomt of b. gewichtige redenen zich daartegen verzetten." Art. 165 lid 2 Rv (zelfde rendition) geeft een verschoningsrecht aan naasten van een partij (onder a) en aan wie uit hoofde van ambt, beroep of betrekking tot geheimhouding verplicht is omtrent wat hem in die hoedanigheid is toevertrouwd (onder b). Een commerciële of contractuele geheimhouding van de wederpartij valt daar naar mijn lezing niet onder. Blijft over: gewichtige redenen, en die moet de wederpartij concreet maken.
- Art. 22 lid 2 Rv: bij gewichtige redenen kan een partij weigeren of meedelen "dat uitsluitend hij kennis zal mogen nemen van de toelichting of de gegevens". De rechter beslist of dat gerechtvaardigd is (lid 3). Een ongerechtvaardigde weigering kan leiden tot de gevolgtrekking die de rechter geraden acht (lid 4).
- Art. 22a lid 3 Rv: bij een bedrijfsgeheim in de zin van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen kan de rechter de kennisneming voorbehouden aan een gemachtigde die advocaat is.
- Art. 195 lid 2 Rv: de rechter kan voorwaarden stellen, zoals geheimhouding of het weglakken van gevoelige onderdelen.
Mijn lezing: commerciële gevoeligheid van kwaliteitsrapporten is meestal een argument voor beperkingen (geheimhoudingskring, alleen advocaat, weglakken), niet voor volledige weigering. Rechtspraak over 'gewichtige redenen' onder het nieuwe art. 194 Rv heb ik niet opgezocht.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Mijn cliënt is in een gewone handelszaak op tegenspraak door de kantonrechter veroordeeld tot € 1.200. De wederpartij had € 4.000 gevorderd; er was geen tegenvordering. Het is een eindvonnis in een bodemzaak. Kan mijn cliënt hoger beroep instellen en gaat de termijn lopen vanaf het vonnis of pas vanaf de betekening?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedJa, hoger beroep staat open, omdat het gevorderde bedrag (€ 4.000) boven € 1.750 ligt; het toegewezen bedrag (€ 1.200) doet niet ter zake. De termijn is drie maanden vanaf de dag van de uitspraak, niet vanaf de betekening.
Rv: BWBR0001827, rendition 2026-07-14_0.
- Art. 332 lid 1 Rv: partijen kunnen in hoger beroep komen, "tenzij de vordering waarover de rechter in eerste aanleg had te beslissen niet meer beloopt dan € 1750". Beslissend is de vordering waarover de rechter moest beslissen, inclusief de tot de dagvaarding verschenen rente; niet de veroordeling. Er was geen eis in reconventie (lid 3).
- Art. 339 lid 1 Rv: "De termijn voor het instellen van hoger beroep is drie maanden, te rekenen van de dag van de uitspraak van het vonnis dan wel de dag van de mondelinge uitspraak als bedoeld in artikel 29a." Betekening speelt voor de aanvang van de termijn geen rol.
- Een kort-gedingtermijn (vier weken, lid 2) is niet aan de orde: het gaat om een eindvonnis in een bodemzaak.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
De gewone Awb-bezwaartermijn loopt bijna af, maar ik heb het dossier nog niet en kan de gronden nog niet uitwerken. Er geldt geen bijzondere afwijkende procedure. Kan ik alvast een ondertekend pro-formabezwaarschrift indienen? Wat moet erin staan, moet ik gelegenheid krijgen de gronden aan te vullen en wanneer is indiening per post tijdig?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedJa, een ondertekend pro-formabezwaarschrift is toegestaan. Het ontbreken van gronden is een herstelbaar verzuim: het bestuursorgaan mag het bezwaar pas niet-ontvankelijk verklaren nadat u gelegenheid kreeg het verzuim binnen een gestelde termijn te herstellen. Per post is het tijdig als het vóór het einde van de termijn ter post is bezorgd en uiterlijk een week na afloop is ontvangen.
Awb: BWBR0005537, rendition 2026-08-15_0.
- Termijn: zes weken (art. 6:7), vanaf de dag na bekendmaking (art. 6:8 lid 1).
- Inhoud, art. 6:5 lid 1: "Het bezwaar- of beroepschrift wordt ondertekend en bevat ten minste: a. de naam en het adres van de indiener; b. de dagtekening; c. een omschrijving van het besluit waartegen het bezwaar of beroep is gericht; d. de gronden van het bezwaar of beroep." Neem dus op: naam en adres van de cliënt (en u als gemachtigde, met machtiging), datum, het besluit (kenmerk, datum, onderwerp, liefst met afschrift), de mededeling dat bezwaar wordt gemaakt, en de mededeling dat de gronden volgen. Vraag uitdrukkelijk om een termijn voor de gronden, en tegelijk om toezending van het dossier of de op de zaak betrekking hebbende stukken.
- Herstel, art. 6:6: niet-ontvankelijkverklaring wegens strijd met art. 6:5 kan alleen "mits de indiener de gelegenheid heeft gehad het verzuim te herstellen binnen een hem daartoe gestelde termijn." De herstelgelegenheid is dus een wettelijke voorwaarde. Haal de gestelde termijn wel, of vraag tijdig verlenging, want na ongebruikt verstrijken volgt niet-ontvankelijkheid.
- Post, art. 6:9 lid 2: "Bij verzending per post is een bezwaar- of beroepschrift tijdig ingediend indien het voor het einde van de termijn ter post is bezorgd, mits het niet later dan een week na afloop van de termijn is ontvangen." Zorg voor bewijs van terpostbezorging (aangetekend). Lid 1: anders telt de ontvangst vóór het einde van de termijn.
Ter illustratie, uit Bron, buiten het algemeen bestuursrecht: Hof Arnhem-Leeuwarden 9 oktober 2018, ECLI:NL:GHARL:2018:8810, rov. 4.1 (een bezwaar zonder gronden is een verzuim; niet-ontvankelijkheid vereist herstelgelegenheid). In een Wahv-zaak oordeelde Hof Arnhem-Leeuwarden 19 augustus 2016, ECLI:NL:GHARL:2016:6694, dat geen rechtsregel voorschrijft een termijn voor gronden te geven als in het pro-formaberoep niet om een termijn was gevraagd en er ruim gelegenheid was geweest. Dat is nog een reden om de termijn uitdrukkelijk te vragen. Uitspraken van de ABRvS of CRvB hierover kwamen in de Bron-zoekopdracht niet boven; die dekt alleen de uitspraken die Bron heeft gelezen (search_upcoming).
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Mijn cliënt heeft bezwaar gemaakt tegen een gemeentelijk handhavingsbesluit. De begunstigingstermijn eindigt binnenkort en er is geen bijzondere wettelijke schorsingsregel. Houdt het bezwaar de uitvoering tegen? Welke route heb ik voor spoedbescherming terwijl het bezwaar nog loopt, en welke voorwaarden gelden daarvoor?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedNee, het bezwaar schorst de werking van het handhavingsbesluit niet. Voor spoedbescherming vraagt u een voorlopige voorziening aan bij de voorzieningenrechter van de rechtbank die in de hoofdzaak bevoegd zal zijn. Vraag daarnaast de gemeente om toezegging dat zij niet handhaaft zolang het bezwaar loopt.
Awb: BWBR0005537, rendition 2026-08-15_0.
- Art. 6:16: "Het bezwaar of beroep schorst niet de werking van het besluit waartegen het is gericht, tenzij bij of krachtens wettelijk voorschrift anders is bepaald." Een bijzondere regel is er volgens de vraag niet. De begunstigingstermijn loopt dus gewoon af.
- Art. 8:81 lid 1: als bezwaar is gemaakt, voorafgaand aan een mogelijk beroep, kan de voorzieningenrechter van de bestuursrechter die in de hoofdzaak bevoegd is of kan worden, op verzoek een voorlopige voorziening treffen "indien onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist."
Voorwaarden volgens de wet:
- Er is bezwaar gemaakt (connexiteit), en de verzoeker is de indiener van het bezwaarschrift (art. 8:81 lid 3).
- Onverwijlde spoed gelet op de betrokken belangen (lid 1): leg uit waarom de afloop van de begunstigingstermijn onomkeerbare of ernstige gevolgen heeft (verbeuren van dwangsommen, bestuursdwang, kosten, bedrijfsschade) die niet op de beslissing op bezwaar kunnen wachten.
- Vormvereisten (lid 4): onder meer art. 6:5 is van overeenkomstige toepassing (ondertekend, naam en adres, datum, omschrijving besluit, gronden), en "De indiener van het verzoekschrift die bezwaar heeft gemaakt dan wel beroep heeft ingesteld, legt daarbij een afschrift van het bezwaar- of beroepschrift over."
- Griffierecht (art. 8:82 lid 1 en 2): gelijk aan dat voor de hoofdzaak, te betalen binnen twee weken of een kortere termijn (lid 3).
- Wordt op het bezwaar beslist vóór de zitting, dan krijgt u gelegenheid beroep in te stellen; het verzoek loopt dan door alsof het hangende beroep is gedaan (lid 5).
Tegelijk met het verzoek: vraag de gemeente schriftelijk om de begunstigingstermijn op te schorten of niet tot invordering of bestuursdwang over te gaan tot zes weken na de beslissing op bezwaar. Art. 8:82 lid 4 onder a laat zien dat het verzoek kan worden ingetrokken met teruggave van griffierecht als het bestuursorgaan schriftelijk meedeelt de uitvoering op te schorten.
Inhoudelijke toets: in de praktijk weegt de voorzieningenrechter de belangen en geeft hij een voorlopig oordeel over de rechtmatigheid van het besluit. Dat volgt uit vaste rechtspraak, die ik voor dit antwoord niet in Bron heb opgezocht.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een meerderjarige cliënt is in november 2026 als verdachte van fraude uitgenodigd op het politiebureau. Hij is niet aangehouden. De politie zegt dat een advocaat daarom niet bij het verhoor mag zitten. Klopt dat? Welke rechten moet de politie vóór het verhoor meedelen en moet mijn cliënt inhoudelijk antwoorden?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedNee, dat klopt niet. Ook een verdachte die niet is aangehouden maar is uitgenodigd voor verhoor, heeft het recht dat zijn advocaat het verhoor bijwoont en eraan deelneemt. Uw cliënt hoeft niet inhoudelijk te antwoorden: hij heeft een zwijgrecht, en dat moet hem vóór het verhoor worden meegedeeld.
Sv: BWBR0001903, rendition 2026-07-01_0 (de rendition geeft de caveat skipped_articles, count 1: één artikel is niet uitgelezen; de geciteerde artikelen zijn wel gelezen).
- Art. 28d lid 1 Sv: "Op verzoek van de aangehouden verdachte en de verdachte die is uitgenodigd om op een plaats van verhoor te verschijnen om te worden verhoord, kan de raadsman het verhoor bijwonen en daaraan deelnemen." Het verzoek gaat naar de verhorende ambtenaar of de hulpofficier van justitie. Lid 1 geeft de verhorende ambtenaar alleen ruimte om een verzoek tot onderbreking van het verhoor voor onderling overleg af te wijzen als herhaalde verzoeken de orde of de voortgang zouden verstoren; een grond om de advocaat van het verhoor te weren omdat de verdachte niet is aangehouden, bevat de bepaling niet. Een afwijzing wordt met gronden in het proces-verbaal vermeld (lid 3).
- Art. 28 lid 1 Sv: "De verdachte heeft het recht om zich, overeenkomstig de bepalingen van dit wetboek, te doen bijstaan door een raadsman." Lid 4: hij moet zo veel mogelijk gelegenheid krijgen zich met zijn raadsman in verbinding te stellen.
Mededelingen vóór het verhoor aan een niet-aangehouden verdachte:
- Art. 27c lid 1 Sv: ter zake van welk strafbaar feit hij als verdachte is aangemerkt, "uiterlijk voorafgaand aan het eerste verhoor".
- Art. 27c lid 2 Sv: het recht op rechtsbijstand (art. 28 lid 1 Sv) en zo nodig het recht op vertolking en vertaling (art. 27 lid 4 Sv).
- Art. 29 lid 2 Sv: "De verdachte is niet tot antwoorden verplicht. Voor de aanvang van het verhoor wordt de verdachte medegedeeld dat hij niet tot antwoorden is verplicht. Deze mededeling wordt in het proces-verbaal opgenomen."
- Art. 27c lid 5 Sv: van de mededeling van rechten wordt melding gemaakt in het proces-verbaal.
De uitgebreide schriftelijke rechtenlijst van art. 27c lid 3 Sv geldt voor de aangehouden verdachte en is hier niet van toepassing.
Moet hij antwoorden? Nee (art. 29 lid 2 Sv). Ook geldt art. 29 lid 1 Sv: de verhorende ambtenaar onthoudt zich van alles wat strekt tot een verklaring die niet in vrijheid is afgelegd. Of zwijgen verstandig is, is een tactische keuze die u met hem bespreekt.
Praktisch: laat vóór het verhoor schriftelijk aan de politie weten dat de cliënt verzoekt om bijstand tijdens het verhoor op grond van art. 28d lid 1 Sv, en laat een weigering in het proces-verbaal vastleggen (art. 28d lid 3 Sv). Wie de kosten van de advocaat draagt bij een uitgenodigde verdachte, heb ik niet nagezocht.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Ik wil een rechterlijke beschikking over kinderalimentatie laten wijzigen. In dossier A is het inkomen van de betalende ouder ná de beschikking fors gedaald. In dossier B blijkt dat de rechter destijds van onjuiste inkomensgegevens is uitgegaan. Welke wettelijke wijzigingsgrond past bij elk dossier, moet ik altijd nieuwe omstandigheden aantonen en vanaf wanneer kan de wijziging ingaan?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedDossier A: art. 1:401 lid 1 BW (wijziging van omstandigheden). Dossier B: art. 1:401 lid 4 BW (de beschikking beantwoordde van de aanvang af niet aan de wettelijke maatstaven doordat van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan); daar hoeft u geen nieuwe omstandigheden aan te tonen. De ingangsdatum bepaalt de rechter; terugwerkende kracht vóór zijn uitspraak is mogelijk, maar vraagt behoedzaamheid.
BW Boek 1: BWBR0002656, rendition 2025-07-05_0.
- Lid 1: een uitspraak over levensonderhoud kan worden gewijzigd of ingetrokken "wanneer zij nadien door wijziging van omstandigheden ophoudt aan de wettelijke maatstaven te voldoen." Dossier A: een forse inkomensdaling na de beschikking is een wijziging van omstandigheden. U moet aantonen dat de daling na de beschikking is ingetreden en dat de bijdrage daardoor niet meer aan de maatstaven voldoet (draagkracht).
- Lid 4: een rechterlijke uitspraak kan ook worden gewijzigd of ingetrokken "indien zij van de aanvang af niet aan de wettelijke maatstaven heeft beantwoord doordat bij die uitspraak van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan." Dossier B: hier toont u aan dat de rechter destijds van onjuiste inkomensgegevens uitging en dat de beschikking daardoor van meet af aan niet aan de maatstaven voldeed. Een wijziging van omstandigheden is niet vereist.
- HR 12 februari 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK5026 (ik las alleen een afgekapt fragment van de inhoudsindicatie; ik parafraseer): de reikwijdte van lid 4 wordt ruim opgevat; voldoende is dat de verzoeker aannemelijk maakt dat bij de uitspraak, bijvoorbeeld door een vergissing van de rechter, van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. HR 25 mei 2007, ECLI:NL:HR:2007:BA0902 (ook alleen een afgekapt fragment gelezen; parafrase): bij lid 4 is niet van belang of het (mede) aan de verzoeker te wijten is dat de rechter van onjuiste gegevens uitging.
- Grens van lid 4: HR 2 december 2011, ECLI:NL:HR:2011:BQ8095, rov. 3.4.5: lid 4 is niet bedoeld voor een bijdrage die afwijkt omdat een partij bewust een hoger aanbod deed; de afwijking moet voortkomen uit vaststelling op basis van onjuiste of onvolledige gegevens. Toets in dossier B dus of de onjuiste gegevens van de rechter of van partijen kwamen, en niet uit een bewuste keuze.
Ingangsdatum:
- HR 25 april 2014, ECLI:NL:HR:2014:1001, rov. 3.5.1: de rechter "zal in het algemeen behoedzaam gebruik moeten maken van zijn bevoegdheid de wijziging te laten ingaan op een vóór zijn uitspraak gelegen datum", met name bij ingrijpende gevolgen voor de onderhoudsgerechtigde door een terugbetalingsverplichting. Rov. 3.5.2: bij verlaging met terugwerkende kracht moet de rechter steeds zelf, aan de hand van wat ten processe is gebleken, beoordelen in hoeverre terugbetaling redelijk is, ook zonder verweer daarover.
- HR 2011:BQ8095, rov. 3.5 en 3.6: geen grond voor behoedzaamheid waar de plichtige nauwelijks had betaald; de HR liet de nihilstelling ingaan op de datum waarop de wijziging van omstandigheden in de zin van lid 1 was ingetreden.
- Dossier A: in beginsel kan de wijziging ingaan vanaf de datum van de inkomensdaling. Praktisch vaak de datum van het verzoekschrift of later, afhankelijk van terugbetalingsgevolgen. Dien dus snel in.
- Dossier B: omdat de beschikking van de aanvang af onjuist was, kan naar mijn lezing in beginsel worden teruggegaan tot de datum van de oorspronkelijke beschikking, met dezelfde behoedzaamheidstoets. Een HR-uitspraak die dat met zoveel woorden zegt, heb ik niet gevonden; in BQ8095 werd een verzoek met ingang van de oorspronkelijke beschikkingsdatum op andere gronden afgewezen.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Ik ben bedrijfsjurist. Een klant doet voor het eerst een normaal AVG-inzageverzoek, inclusief een kopie van zijn gegevens; zijn identiteit staat vast. Mogen we standaard € 25 administratiekosten vragen en wegens drukte pas na drie maanden reageren? Welke termijnen en uitzonderingen gelden volgens de AVG?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedNee en nee. De eerste kopie is kosteloos, en € 25 standaard is niet toegestaan. U moet onverwijld en uiterlijk binnen één maand reageren. Verlenging met twee maanden kan alleen bij complexe verzoeken of een groot aantal verzoeken, met bericht en redenen binnen de eerste maand. Algemene drukte bij een normaal verzoek is geen grond.
AVG: celex:32016R0679, rendition 02016R0679-20160504 (caveat consolidation_not_authentic).
- Art. 12 lid 3: de verwerkingsverantwoordelijke verstrekt "onverwijld en in ieder geval binnen één maand na ontvangst van het verzoek" informatie over het gevolg. "Afhankelijk van de complexiteit van de verzoeken en van het aantal verzoeken kan die termijn indien nodig met nog eens twee maanden worden verlengd." De betrokkene moet binnen één maand over de verlenging worden geïnformeerd, met redenen.
- Art. 12 lid 4: wordt geen gevolg gegeven, dan binnen één maand de redenen meedelen, en wijzen op de mogelijkheid van een klacht bij de toezichthouder en beroep bij de rechter.
- Art. 12 lid 5: verstrekken en maatregelen "geschieden kosteloos". Alleen bij kennelijk ongegronde of buitensporige (met name repetitieve) verzoeken mag een redelijke vergoeding worden gevraagd of mag worden geweigerd; de bewijslast ligt bij de verwerkingsverantwoordelijke.
- Art. 15 lid 3: "De verwerkingsverantwoordelijke verstrekt de betrokkene een kopie van de persoonsgegevens die worden verwerkt." Alleen voor bijkomende kopieën mag een redelijke vergoeding op basis van administratieve kosten worden gevraagd. Bij een elektronisch verzoek wordt de informatie in gangbare elektronische vorm verstrekt.
- Art. 12 lid 6: aanvullende identificatie alleen bij twijfel; die is er hier niet.
Rechtspraak HvJ EU:
- HvJ 26 oktober 2023, C-307/22, ECLI:EU:C:2023:811 (FT), punt 34: een vergoeding "kan door de verwerkingsverantwoordelijke dus enkel worden gevraagd wanneer de betrokkene reeds kosteloos een eerste kopie van zijn gegevens heeft verkregen en opnieuw een dergelijk verzoek doet." Punt 36: de betrokkene heeft het recht "om kosteloos een eerste kopie te verkrijgen".
- HvJ 19 maart 2026, C-526/24, ECLI:EU:C:2026:216, punten 35 en 45: ook een eerste verzoek kan 'buitensporig' zijn, maar alleen bij wijze van uitzondering. De drempel is hoog en de verwerkingsverantwoordelijke moet opzettelijk misbruik aantonen, bijvoorbeeld een verzoek dat niet dient om kennis te nemen van de verwerking maar om kunstmatig de voorwaarden voor schadevergoeding te scheppen. Bij een normaal verzoek speelt dat niet.
Uitzonderingen in de AVG zelf: kennelijk ongegrond of buitensporig (art. 12 lid 5), en rechten en vrijheden van anderen bij de kopie (art. 15 lid 4). Wettelijke beperkingen op grond van art. 23 AVG (in Nederland in de UAVG) heb ik niet nagelezen. Advies: geen € 25 vragen, binnen één maand leveren, en alleen verlengen als het verzoek werkelijk complex is of als er veel verzoeken zijn, met tijdige motivering.
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Mijn cliënt is verwerkingsverantwoordelijke. Er is zeker een datalek met klantgegevens, maar het onderzoek naar omvang en gevolgen duurt nog. De IT-afdeling wil pas melden wanneer het rapport af is. Welke maatstaven en termijnen gelden voor melding aan de toezichthouder en aan klanten? Moeten we ook iets vastleggen als we besluiten niet te melden?
Het antwoord met Bron
GoedHet antwoord met Tool A
GoedHet antwoord met Tool B
GoedHet antwoord met Tool C
GoedHet antwoord zonder tool
GoedNiet wachten op het rapport. Meld aan de Autoriteit Persoonsgegevens zonder onredelijke vertraging en zo mogelijk binnen 72 uur na kennisname, tenzij het niet waarschijnlijk is dat het lek een risico inhoudt. Onvolledige informatie mag u in stappen aanvullen. Klanten informeert u onverwijld als het lek waarschijnlijk een hoog risico inhoudt. En ja: elk datalek moet u documenteren, ook als u besluit niet te melden.
AVG: celex:32016R0679, rendition 02016R0679-20160504 (caveat consolidation_not_authentic).
Toezichthouder, art. 33:
- Lid 1: melding "zonder onredelijke vertraging en, indien mogelijk, uiterlijk 72 uur nadat hij er kennis van heeft genomen", "tenzij het niet waarschijnlijk is dat de inbreuk in verband met persoonsgegevens een risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van natuurlijke personen." Na 72 uur moet de melding een motivering voor de vertraging bevatten.
- Lid 4: "Indien en voor zover het niet mogelijk is om alle informatie gelijktijdig te verstrekken, kan de informatie zonder onredelijke vertraging in stappen worden verstrekt." Dat is het antwoord aan IT: lopend onderzoek is geen reden om de melding uit te stellen.
- Lid 3: minimuminhoud (aard van het lek, categorieën en bij benadering aantal betrokkenen en registers, contactpunt of FG, waarschijnlijke gevolgen, genomen of voorgestelde maatregelen).
- Lid 2: een verwerker moet de verantwoordelijke zonder onredelijke vertraging informeren.
- De 72 uur lopen vanaf kennisname. Dat er 'zeker een datalek' is, betekent dat die klok naar mijn oordeel al loopt.
Klanten, art. 34:
- Lid 1: bij een waarschijnlijk hoog risico "deelt de verwerkingsverantwoordelijke de betrokkene de inbreuk in verband met persoonsgegevens onverwijld mee."
- Lid 2: in duidelijke en eenvoudige taal, met de aard van het lek en minimaal de gegevens van art. 33 lid 3 onder b, c en d.
- Lid 3, uitzonderingen: (a) passende beschermingsmaatregelen zoals versleuteling waardoor de gegevens onbegrijpelijk zijn; (b) achteraf genomen maatregelen waardoor het hoge risico zich waarschijnlijk niet meer voordoet; (c) onevenredige inspanning, en dan een openbare mededeling of vergelijkbare maatregel.
- Lid 4: de toezichthouder kan alsnog tot mededeling verplichten.
Vastleggen, art. 33 lid 5: "De verwerkingsverantwoordelijke documenteert alle inbreuken in verband met persoonsgegevens, met inbegrip van de feiten omtrent de inbreuk in verband met persoonsgegevens, de gevolgen daarvan en de genomen corrigerende maatregelen." Dat geldt ook voor lekken die u niet meldt. Leg in dat geval ook de risicobeoordeling vast waarom melding niet nodig was, zodat de toezichthouder de naleving kan controleren (art. 33 lid 5, tweede zin).
De andere antwoorden worden geladen.
De vraag
Een Nederlandse BV wil in november 2026 schadevergoeding vorderen van een Duitse GmbH wegens een gebrekkige machine. De GmbH heeft haar zetel, hoofdbestuur en hoofdvestiging in Duitsland. Volgens het koopcontract moest de machine in Rotterdam worden geleverd en daar is zij ook geleverd. Er is geen forumkeuze of arbitragebeding. Kan de BV in Nederland procederen of moet zij naar Duitsland? En wat verandert er als partijen wél geldig exclusief voor de rechter in Hamburg hebben gekozen?
Het antwoord met Bron
DeelsHet antwoord met Tool A
DeelsHet antwoord met Tool B
DeelsHet antwoord met Tool C
DeelsHet antwoord zonder tool
GoedJa, de BV kan in Nederland procederen, namelijk bij de rechtbank Rotterdam als gerecht van de plaats van levering (art. 7 punt 1 onder b Brussel I-bis). Zij mag ook in Duitsland dagvaarden (art. 4), maar hoeft dat niet. Bij een geldig exclusief forumbeding voor Hamburg is alleen de Hamburgse rechter bevoegd, tenzij de GmbH in Nederland verschijnt zonder de bevoegdheid te betwisten.
Brussel I-bis: Verordening (EU) nr. 1215/2012, celex:32012R1215, rendition 02012R1215-20150226 (caveat consolidation_not_authentic). De verordening is van toepassing: burgerlijke en handelszaak, verweerder met woonplaats in een lidstaat, vordering ingesteld in 2026.
- Woonplaats GmbH: art. 63 lid 1: woonplaats op de plaats van statutaire zetel, hoofdbestuur of hoofdvestiging; alle drie in Duitsland.
- Hoofdregel: art. 4 lid 1: wie woonplaats in een lidstaat heeft, wordt opgeroepen voor de gerechten van die lidstaat. Duitsland is dus altijd bevoegd.
- Alternatief: art. 7 punt 1 onder a en b, eerste streepje: in contractuele zaken kan de verweerder worden opgeroepen "voor het gerecht van de plaats waar de verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt, is uitgevoerd of moet worden uitgevoerd"; voor koop van roerende lichamelijke zaken is dat, tenzij anders overeengekomen, "de plaats in een lidstaat waar de zaken volgens de overeenkomst geleverd werden of geleverd hadden moeten worden". Volgens het contract en feitelijk was dat Rotterdam. Art. 7 wijst ook de plaatselijk bevoegde rechter aan: de rechtbank Rotterdam.
- Schadevergoeding wegens een gebrekkige machine is een vordering uit overeenkomst. Naar mijn begrip concentreert art. 7 punt 1 onder b alle vorderingen uit de koop op de leverplaats. De HvJ-rechtspraak daarover (onder meer Color Drack en Car Trim) heb ik niet in Bron opgezocht.
Met een geldig exclusief forumbeding voor Hamburg:
- Art. 25 lid 1: de aangewezen gerechten zijn bevoegd, en "Deze bevoegdheid is exclusief, tenzij de partijen anders zijn overeengekomen." De vormeisen staan in lid 1 onder a tot en met c en lid 2 (schriftelijk, schriftelijk bevestigd, gebruik tussen partijen of gewoonte in de internationale handel; elektronisch met duurzame registratie). Het beding staat los van de rest van de overeenkomst (lid 5).
- Gevolg: art. 7 punt 1 en art. 4 wijken. De Nederlandse rechter moet zich onbevoegd verklaren als de GmbH dat aanvoert. Dagvaarden in Hamburg.
- Uitzondering: art. 26 lid 1: verschijnt de GmbH in Nederland zonder de bevoegdheid te betwisten, dan wordt de Nederlandse rechter alsnog bevoegd.
- Litispendentie: art. 31 lid 2 en 3: als de zaak (ook) in Hamburg aanhangig is op grond van het beding, houdt de Nederlandse rechter de uitspraak aan, onverminderd art. 26, en verklaart hij zich onbevoegd zodra de Hamburgse rechter zijn bevoegdheid op grond van het beding heeft vastgesteld. Ook als de BV eerst in Nederland dagvaardt, wint dus het gekozen gerecht.
De andere antwoorden worden geladen.
Bron
Bronverantwoording: alle wetteksten zijn via Bron gelezen met peildatum 14 november 2026 voor beide data (as_of = as_known_on = 2026-11-14), uit het register bwb (jurisdictie nl) of cellar (jurisdictie eu). Per antwoord staat de rendition (versielabel) erbij. Uitspraken komen uit het register rechtspraak of cellar. Alle letterlijke citaten tussen dubbele aanhalingstekens zijn met Bron check-quotes tegen de brontekst gecontroleerd; enkele aanhalingstekens markeren eigen woorden, woorden uit uw vraag of parafrasen. Voor de EU-teksten (AVG, Brussel I-bis) leverde Bron een geconsolideerde versie met de caveat consolidation_not_authentic: de geconsolideerde tekst is niet de authentieke tekst; voor een processtuk citeert u het Publicatieblad. De zoekfunctie voor rechtspraak dekt alleen de uitspraken die Bron heeft gelezen (caveat search_upcoming), dus het ontbreken van een uitspraak in mijn antwoord betekent niet dat die niet bestaat. Waar ik iets niet met de tools heb kunnen vaststellen, staat dat erbij.
Tool A
Werkwijze. Wetteksten komen uit het Basiswettenbestand (KOOP) via de [tool], in de versie die op 14 november 2026 geldt. De link per wet is de toestand_id die de tool teruggaf. Uitspraken heb ik opgehaald via Open Data van de Rechtspraak. Een uitspraak waarvan ik de volledige tekst heb gelezen, citeer ik met rechtsoverweging. Een uitspraak die ik alleen uit een samenvatting of verwijzing ken, staat er zo bij vermeld. Bij uitspraken gaf de tool alleen de ECLI; de vindplaats https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=<ECLI> heb ik zelf samengesteld. EU-teksten komen uit EUR-Lex via de tool. Wat ik niet met een tool heb kunnen controleren, staat er uitdrukkelijk bij als 'niet geverifieerd'.
Tool B
Vooraf, geldt voor alle antwoorden. Ik heb gezocht via [tool], op het gratis niveau. Daarmee kon ik de wettekst ophalen: BW, Rv, Awb en Sv van wetten.overheid.nl, en de AVG en Brussel I-bis van EUR-Lex. Rechtspraak en parlementaire stukken kreeg ik niet te zien. Bij een zoekactie toonde de tool wel ECLI-nummers, zaaknummers en datums van treffers, maar niet de inhoud. Een poging om vijf HR-ECLI's te verifiëren via verify_citations gaf voor alle vijf 'withheld', reden 'premium_gated'. Alles wat ik hieronder over de inhoud van een uitspraak zeg, komt dus uit mijn eigen kennis en is niet met de tools gecontroleerd. Dat staat er telkens bij.
Bij alle Nederlandse wetsartikelen meldt de tool currency_state=unknown en een verlopen actualiteitscontrole (laatst gecontroleerd op 6 oktober 2026). Of de geserveerde tekst op 14 november 2026 nog ongewijzigd geldt, heeft de tool niet bevestigd. Dat staat ook bij elke brontabel. Controleer bij twijfel de actuele versie op wetten.overheid.nl.
Tool C
Bronnen via [tool]. Stand wetgeving in de database: bijgewerkt tot 13 oktober 2026, rechtspraak live via rechtspraak.nl, EU-recht tot 10 november 2026. Van veel uitspraken gaf de database alleen metadata of een fragment. Waar ik een overweging uit eigen kennis invul, staat dat erbij.
Zonder tool
Let op: in deze sessie had ik geen MCP- of opzoektools. Niets hieronder is gecontroleerd tegen wetten.overheid.nl, rechtspraak.nl, EUR-Lex of andere bronnen. Alles komt uit mijn eigen kennis, die loopt tot juni 2026. Wetswijzigingen en rechtspraak van daarna kon ik niet nagaan.
Ik geef geen bronlinks. Een ECLI noem ik alleen als ik er redelijk zeker van ben, en ook dan is hij niet gecontroleerd. Ledennummering die ik niet zeker weet, heb ik gemarkeerd. Controleer artikelnummering en uitspraken voordat u ze in een processtuk of advies gebruikt.